Öğrencilerin kimsenin ya da hiçbir şeyin olmadığını söylemeleri için kısa bir not; ekler ilgili ek derslerinde ayrıca işlenir.
Temel fikir
Sınıfta bu sözcükler olumsuz belgisiz sözcükler olarak tanıtılır: kimse, hiçbir şey, hiçbir + tekil ad ve hiç. Türkçede bunlar tek başına olumsuzluk yapmaz; yüklem de olumsuz olur (Kimse gelmedi) ya da yok kullanılır (Hiçbir şey yok). Hâl ekleri son sözcüğe gelir: kimseyi, hiçbir şeyden.
| Sözcük | Örnek | Anlam |
|---|---|---|
| hiç | Hiç param yok. | Hiç param olmadığını söyler. |
| hiçbir | Hiçbir kitap okumadım. | Tek bir kitap bile okumadığını söyler. |
| kimse | Kimse gelmedi. | Kimsenin gelmediğini söyler. |
| hiçbir şey | Hiçbir şey bilmiyorum. | Hiçbir şey bilmediğini söyler. |
| hiçbir yer | Hiçbir yere gitmedim. | Hiçbir yere gitmediğini söyler. |
| hiçbiri | Hiçbiri gelmedi. | Hiçbirinin gelmediğini söyler. |
Örnekler
- Bugün kimse gelmedi.Olumsuzluk gelmedi fiilindedir; kimse yalnızca kişiyi bildirir. Fiil geldi olursa cümle yanlış olur.
- Buzdolabında hiçbir şey yok.Yok zaten var'ın olumsuzudur; bu yüzden -me- eklenmez: hiçbir şey yok.
- Ben hiçbir şey yemedim.
- Sınıfta hiçbir öğrenci konuşmadı.Hiçbir'den sonra ad tekil kalır: öğrenci denir, öğrenciler denmez; birden çok öğrenci kastedilse bile.
- Hiç param yok.
- Ben İzmir'e hiç gitmedim.Olumsuz fiille birlikte hiç "asla, hiçbir zaman" anlamı verir; yer, kesme işaretiyle yönelme durumunda kalır: İzmir'e.
- Kimseyi görmedim.Kimse ünlüyle bittiği için hâl ekinden önce y gelir: kimseyi (belirtme), kimseye (yönelme).
- Kimseye söylemedim.
- Hiçbir şeyden korkmuyorum.Hâl eki son sözcüğe gelir: şeyden. Hiçbir değişmez; korkmak fiili ayrılma durumu ister.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Ana dilinde olumsuz sözcükten sonra olumlu fiil kullanan öğrenciler Kimse geldi der; doğrusu Kimse gelmedi. Hiçbir öğrenciler gibi çoğul kullanımı da denetleyin.
Kendin dene
Fiili geçmiş zamanın olumsuzunda tamamlayın: bugün kimse gelmedi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelmedi
gelmedi: kimse yalnızca kişiyi bildirir; olumsuzluk -me- ile fiile gelir, ardından geçmiş zaman eki -di eklenir.
anlamak fiilini ben için olumsuz şimdiki zamanla tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
anlamıyorum
anlamıyorum: hiçbir şey olumsuz fiil ister; -yor öncesinde -ma- daralıp -mı- olur, -um ise ben kişi ekidir.
kimse sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kimseyi
kimseyi: kimse ünlüyle bittiği için araya kaynaştırma y girer; ince ünlü e nedeniyle ek -i olur.
kimse sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kimseye
kimseye: aynı kaynaştırma y gelir ve ince ünlüden sonra -e kullanılır; çünkü burada kendisine söylenen kişi belirtilir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Fiili geçmiş zamanın olumsuzunda tamamlayın: bugün kimse gelmedi.
anlamak fiilini ben için olumsuz şimdiki zamanla tamamlayın.
kimse sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin.
kimse sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden haftalarıyla ilgili kimse, hiçbir şey ve hiç içeren üç doğru cümle yazmalarını ve her cümlede fiilin olumsuz olduğunu denetlemelerini isteyin.