Bu derste belge adını yalnızca ek tablosu üzerinden değil, nesnenin kime ait olduğunu izleyerek ele alın. Kâğıt ve dijital dosya bağlamlarını kullanın; öğrencilerin belgenin sahibiyle cümledeki görevini ayrı ayrı belirlemelerini sağlayın.
Temel fikir
Belge kökü durum ekleriyle değişmez: belgeyi, belgeye, belgede, belgeden, belgenin. Belgem ve belgesi biçimlerinde iyelik ilişkisi vardır. Üçüncü tekil kişi iyelikli ad belirtili nesne olduğunda belgesini olur: belge + si + n + i. Belgeleri biçimini tek anlamla öğretmeyin; çoğul belirtme, çoğul adın üçüncü tekil kişi iyeliği veya üçüncü çoğul kişi iyeliği bağlamda ayrılır.
| Biçim | Kullanım / anlam |
|---|---|
| belge | yalın durum |
| belgeyi | belirtme durumu |
| belgeye | yönelme durumu |
| belgede | bulunma durumu |
| belgeden | ayrılma durumu |
| belgenin | ilgi durumu |
| belgeler | çoğul |
| belgem | birinci tekil kişi iyelik |
| belgen | ikinci tekil kişi iyelik |
| belgesi | üçüncü tekil kişi iyelik |
| belgemiz | birinci çoğul kişi iyelik |
| belgeniz | ikinci çoğul kişi iyelik; saygı anlamı da taşır |
| belgeleri | üçüncü çoğul kişi iyelik; ayrıca çoğul adın üçüncü tekil kişi iyeliği veya belirtme durumu |
| belgesini | üçüncü tekil kişi iyelik + belirtme durumu |
| belgesinde | üçüncü tekil kişi iyelik + bulunma durumu |
| belgelerimizden | çoğul + birinci çoğul kişi iyelik + ayrılma durumu |
Örnekler
- Belgeyi dün taradım.
- Belgede iki tarih var.
- Belgeleri ayrı klasörlerde saklıyoruz.
- Bu belgeye bir açıklama ekledim.
- Belgenin son sayfası eksik.
- Şirketin belgesini ayrı bir dosyaya kaydettim.
- Belgelerimizden biri okunmuyor.
- Üç belgeyi tek dosyada birleştirdim.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Şirketin belgeyi taradım yazan öğrenci belirtme ekini biliyor olsa da tamlanandaki iyelik ekini atlamıştır. Şirketin belgesini taradım biçiminde önce tamlamayı kurdurun, sonra nesneyi buldurun. Hatanın kaynağını yalnızca ünlü uyumuna bağlamayın; burada iyelik ilişkisinin korunması gerekir.
Kendin dene
Belirtme durumunu kullanarak boşluğu tamamlayın. Bu ___ dün taradım. (belge)
Cevabı veya örnek cevabı göster
belgeyi
belgeyi: bu belirli bir belgeyi işaret eder; tarama eyleminden etkilenen bu ad belirtili nesnedir. Ünlüyle biten kökten sonra -i öncesinde y bulunur.
İyelik ilişkisini koruyarak belirtili nesne oluşturun. Şirketin ___ taradım. (belge)
Cevabı veya örnek cevabı göster
belgesini
belgesini: şirketin tamlayanı, tamlananda üçüncü tekil kişi iyelik ekini gerektirir. Belgesi belirtili nesne olduğu için -ni alır; iyelik eki silinmez.
Bilginin kaynağını belirten biçimi yazın. Bu bilgi eski bir ___ alınmış. (belge)
Cevabı veya örnek cevabı göster
belgeden
belgeden: Bilginin alındığı kaynak eski bir belgedir. Sahiplik belirtilmediğinden ayrılma eki doğrudan köke gelir.
Bir belgenin ait olduğu çoğul grubu belirtin. Bizim ___ biri eksik. (belge; çoğul)
Cevabı veya örnek cevabı göster
belgelerimizden
belgelerimizden: bizim birinci çoğul kişi iyeliğini, biri ise çoğul bir topluluktan seçmeyi gerektirir. Belge + ler + imiz + den sıralaması iki anlamı birlikte taşır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Belirtme durumunu kullanarak boşluğu tamamlayın. Bu ___ dün taradım. (belge)
İyelik ilişkisini koruyarak belirtili nesne oluşturun. Şirketin ___ taradım. (belge)
Bilginin kaynağını belirten biçimi yazın. Bu bilgi eski bir ___ alınmış. (belge)
Bir belgenin ait olduğu çoğul grubu belirtin. Bizim ___ biri eksik. (belge; çoğul)
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere kurmaca bir dijital arşiv hazırlatın. Bir belgeyi tarama, şirketin belgesini kaydetme ve ortak belgelerden birini seçme durumlarını yazdırın. Belgeyi, belgesini ve belgelerimizden biçimlerini karşılaştırıp hangi parçanın sahiplik bildirdiğini açıklatın.