Bu derste öğrencilerden yalnızca çekim tablosunu tamamlamalarını değil, anlatının kime ait olduğunu ve cümlede hangi görevi üstlendiğini açıklamalarını bekleyin. Hikâye hem edebî bir türü hem de yaşanmış ya da kurmaca bir olayın anlatımını adlandırabilir. Örnekleri bu iki kullanım üzerinden ele alın.
Temel fikir
Tahtada hikâye kökünü sabit tutarak son e ünlüsünün ek seçimine etkisini gösterin: hikâyeler, hikâyede, hikâyeden. Belirtme ve yönelme biçimlerinde kökten sonra gelen kaynaştırma ünsüzünü ayrı işaretleyin: hikâye-y-i, hikâye-y-e. Ardından onun hikâyesi ile hikâyenin sonu yapılarını karşılaştırarak iyelik eki ile ilgi ekinin görevini adlandırın. Bizim hikâyelerimiz örneği, çoğul ekinin iyelik ekinden önce geldiğini somutlaştırır.
| İşlev | Biçim |
|---|---|
| Yalın durum | hikâye |
| Belirtme durumu | hikâyeyi |
| Yönelme durumu | hikâyeye |
| Bulunma durumu | hikâyede |
| Ayrılma durumu | hikâyeden |
| İlgi durumu | hikâyenin |
| Çoğul | hikâyeler |
| Çoğul + belirtme | hikâyeleri |
| Birinci tekil kişi iyeliği | benim hikâyem |
| İkinci tekil kişi iyeliği | senin hikâyen |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği | onun hikâyesi |
| Birinci çoğul kişi iyeliği | bizim hikâyemiz |
| İkinci çoğul kişi iyeliği | sizin hikâyeniz |
| Üçüncü çoğul kişi iyeliği | onların hikâyeleri |
| Çoğul + birinci çoğul kişi iyeliği | bizim hikâyelerimiz |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği + belirtme | onun hikâyesini |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği + yönelme | onun hikâyesine |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği + bulunma | onun hikâyesinde |
Örnekler
- Editör bu hikâyeyi dikkatle okuyor.
- Bu hikâyede eski bir değirmen var.
- Yazar hikâyesine yeni bir son ekliyor.
- Hikâyenin sonunda kapı hâlâ açık.
- Çocukluk hikâyelerimiz bazen birbirine benziyor.
- Bu hikâyeden kısa bir oyun çıkabilir.
- Herkes kendi hikâyesini anlatmak istiyor.
- Senin hikâyen benimkinden daha kısa.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci hikâyeyi biçimini “onun hikâyesini” anlamında kullanıyorsa yalnızca ekin sesini düzeltmekle yetinmeyin; önce anlatının sahibini belirletin. Hikâye-si-n-i çözümlemesinde iyelik ve belirtme görevleri ayrıdır. Kökün içindeki y ile sonradan gelen kaynaştırma y ünsüzünü de karıştırmadığını kontrol edin.
Kendin dene
Hikâye adını sayıdan sonra uygun biçimde kullanın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hikâye
hikâye: Sayıyı üç belirttiği için ad tekil kalır. Araya kısa sıfatının girmesi, sayıdan sonra çoğul eki kullanmayı gerektirmez.
Hikâye adını belirli nesne olacak biçimde çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hikâyeyi
hikâyeyi: Bu sözcüğü yayımlanacak metni belirli kılar. Eylemin belirli nesnesi belirtme eki alır; kökün sonundaki e korunur, ardından yi gelir.
Hikâye adına çoğul ve birinci çoğul kişi iyelik eklerini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hikâyelerimiz
hikâyelerimiz: Birden fazla anlatının bize ait olduğu belirtilir. Öğrencinin hikâye-ler-imiz sırasını kurması gerekir; hikâyemiz ise tek bir ortak anlatıyı belirtir.
Hikâye adını üçüncü tekil kişi iyeliği ve belirtme durumuyla tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hikâyesini
hikâyesini: Kendi sözcüğü anlatının yazarla ilişkisini kurar. Okunan şey nesne olduğundan hikâyesi biçimine kaynaştırma n ünsüzü ve belirtme eki i eklenir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Hikâye adını sayıdan sonra uygun biçimde kullanın.
Hikâye adını belirli nesne olacak biçimde çekimleyin.
Hikâye adına çoğul ve birinci çoğul kişi iyelik eklerini getirin.
Hikâye adını üçüncü tekil kişi iyeliği ve belirtme durumuyla tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Eski bir değirmende geçen kısa bir anlatı tasarlatın. Öğrenciler anlatının sonu, birlikte yazdıkları birkaç hikâye ve kendi hikâyesini okuyan bir kişi hakkında üç cümle kursun. Her ekte önce anlamı ve görevi, ardından biçimi açıklamalarını isteyin.