Bu B1 dersinde amaç, öğrencinin yalnızca ekleri sıralaması değil, bir alışveriş sahnesinde müşterinin rolünü belirlemesidir. Müşteri adını önce yalın biçimiyle tahtaya yazın; ardından aranan kişi, çantanın sahibi ve bir işletmenin müşterisi rollerini ayrı cümlelerle gösterin.
Temel fikir
Müşteri adının sonundaki i köke dahildir; belirtme eki sanılıp atılmamalıdır. Müşteriyi ve müşteriye biçimlerinde araya y girerken ilgi ekiyle müşterinin, üçüncü tekil kişi iyeliğiyle müşterisi oluşur. Müşterim, müşterin ve müşterimiz biçimlerini de karşılaştırın. Eklerin ünlüsünü sözcüğün başındaki ü değil, sonundaki i belirler; burada ünsüz yumuşaması yoktur.
| İşlev | Biçim |
|---|---|
| Yalın durum | müşteri |
| Çoğul | müşteriler |
| Belirtme durumu | müşteriyi |
| Yönelme durumu | müşteriye |
| Bulunma durumu | müşteride |
| Ayrılma durumu | müşteriden |
| İlgi eki | müşterinin |
| Birinci tekil kişi iyeliği | müşterim |
| İkinci tekil kişi iyeliği | müşterin |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği | müşterisi |
| Birinci çoğul kişi iyeliği | müşterimiz |
| İkinci çoğul kişi iyeliği | müşteriniz |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği + yönelme | müşterisine |
| Çoğul + birinci çoğul kişi iyeliği + yönelme | müşterilerimize |
Örnekler
- Müşteriye bugün bilgi veriyoruz.
- Bu müşteriyi hemen arayalım.
- Müşterilerimiz kapıda sıra bekliyor.
- Müşterinin çantası kasanın yanında.
- Fiş hâlâ müşteride.
- Müşteriden adres istiyoruz.
- Mağazanın müşterisine bir hediye veriyoruz.
- Müşterim randevu saatini değiştirdi.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci müşterisi biçimini belirli bir müşteriyi gösteren genel bir biçim sanabilir. Bu müşteriyi arıyoruz cümlesinde nesneyi, Onun müşterisi bekliyor cümlesinde ise iyelik taşıyan özneyi buldurun. İyelikten sonra yönelme geldiğinde oluşan müşterisine biçimindeki n sesini de görünür kılın; iki yapı aynı işi yapmaz.
Kendin dene
Bu ___ yarın arayacağız. cümlesini müşteri sözcüğünün uygun biçimiyle tamamlayın. Yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
müşteriyi
müşteriyi: bu sözü aranan kişiyi belirli kılar. Aramak fiilinin bu cümledeki nesnesi belirtme eki alır; kökün sonundaki i korunur, ardından -yi gelir.
___ çantası burada. cümlesinde çantanın sahibini müşteri sözcüğüyle belirtin. Yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
müşterinin
müşterinin: Çantanın kime ait olduğu soruluyor. İlgi eki -nin müşteriyi tamlayan yapar; çantası biçimindeki iyelik eki ise çantayı tamlanan olarak işaretler.
Onun ___ dışarıda bekliyor. cümlesini tek bir müşteriden söz edecek biçimde tamamlayın. Yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
müşterisi
müşterisi: onun sözü üçüncü tekil kişi iyeliğini gerektirir. Bekleyen kişi cümlenin öznesidir; bu yüzden öğrencinin belirtme durumu yerine iyelik ilişkisini kurması beklenir.
Biz ___ e-posta gönderiyoruz. cümlesini tamamlayın. Bizim müşterilerimiz sözündeki çoğul ve iyelik anlamlarını koruyup tek sözcük yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
müşterilerimize
müşterilerimize: Alıcılar birden fazla ve bizim müşterilerimizdir. -ler çoğulu, -imiz birinci çoğul kişi iyeliğini, sondaki -e ise e-postanın yöneldiği kişileri belirtir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Bu ___ yarın arayacağız. cümlesini müşteri sözcüğünün uygun biçimiyle tamamlayın. Yalnızca eksik sözcüğü yazın.
___ çantası burada. cümlesinde çantanın sahibini müşteri sözcüğüyle belirtin. Yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Onun ___ dışarıda bekliyor. cümlesini tek bir müşteriden söz edecek biçimde tamamlayın. Yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Biz ___ e-posta gönderiyoruz. cümlesini tamamlayın. Bizim müşterilerimiz sözündeki çoğul ve iyelik anlamlarını koruyup tek sözcük yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Sınıfta bir tamir dükkânı canlandırın. Öğrenciler belirli bir müşteriyi arama, müşterinin çantasını bulma ve kendi müşterilerine bilgi gönderme üzerine üç cümle kursun. Her cümlede eklerin yalnızca adını değil, kişinin hangi rolünü gösterdiğini de açıklasınlar.