Öğrencilerin iş adına çoğul, iyelik ve durum eklerini getirmesi, işe gitmek, işte olmak ve işten dönmek kalıplarını söylemesi için kısa bir not.
Temel fikir
Ad ötümsüz ş ile biter, son ünlüsü ince ve düzdür (i); bu yüzden çoğul işler, dört biçimli eklerde i (işim, işi, işimiz), iki biçimli eklerde e görünür: işe. Bulunma ve ayrılma durumu ekleri ötümsüzden sonra t ile başlar: işte, işten. Ünsüz yumuşaması yoktur; ünsüzle biten adda yönelme eki araya y almaz.
| Sözcük | Ek | Biçim |
|---|---|---|
| iş | -ler | işler |
| iş | -im | işim |
| iş | -in | işin |
| iş | -i | işi |
| iş | -imiz | işimiz |
| iş | -e | işe |
| iş | -te | işte |
| iş | -ten | işten |
Örnekler
- Babam yarın işe başlıyor.
- Ablam bugün işte değil.Ad ötümsüz ş ile bittiği için bulunma eki -te olur: işte. Olumsuzluk değil bu biçimden sonra gelir.
- Akşam işten eve dönüyorum.
- İşim bugün çok yoğun.
- Bu işi birlikte yapalım.Buradaki -i belirtme durumu ekidir. Aynı yazılan işi 'onun işi' anlamına da gelebilir; bu ve fiil hangisi olduğunu gösterir.
- İşte anahtarın.Cümle başında ayrı bir sözcük olarak işte, bir şeyi gösterir: 'işte anahtarın'. İş adının bulunma durumuyla aynı yazılır.
- işlerimizdeişlerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdeBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- işindenişiÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evinedenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler evde örneğiyle işde ve işden yazar; doğrusu işte ve işten. Yönelme ile bulunmayı da karıştırırlar: işte gidiyorum değil, işe gidiyorum. Cümle başındaki işte ise ayrı bir sözcüktür (İşte anahtarın.); durum ekiyle karıştırılmamalıdır.
Kendin dene
iş sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
işe
işe: son ünlü ince i; ünsüzle biten adda yönelme eki yalnızca -e olur, araya y girmez.
iş sözcüğüne ayrılma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
işten
işten: ş ötümsüz olduğu için ek t ile başlar, ince ünlüyle -ten olur.
iş sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
işte
işte: ötümsüz ş bulunma ekini -te yapar; ş değişmez.
iş sözcüğüne 'bizim' anlamındaki iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
işimiz
işimiz: düz ince i dört biçimli ekte i ister; ünsüzden sonra ek -imiz olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
iş sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
iş sözcüğüne ayrılma durumu ekini getirin.
iş sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
iş sözcüğüne 'bizim' anlamındaki iyelik ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden günlerini anlatan üç cümle yazmalarını, işe, işte ve işten sözcüklerini birer kez kullanmalarını isteyin.