Öğrencilerin yemek sözcüğünü ad olarak tanıyıp ekleri doğru getirmesi için kısa bir öğretmen notu.
Temel fikir
Yemek iki heceli ve k ile biten bir addır; ünlüyle başlayan ekten önce k yumuşayıp ğ olur: yemeği, yemeğe, yemeğim. Ünsüzle başlayan ekten önce k korunur: yemekler, yemekte. Akşam yemeği gibi belirtisiz ad tamlamasında tamlanan üçüncü kişi iyelik ekini alır.
| Ek | Biçim | Gövde şununla biter |
|---|---|---|
| -ler | yemekler | yemek- |
| -i | yemeği | yemeğ- |
| -e | yemeğe | yemeğ- |
| -in | yemeğin | yemeğ- |
| -im | yemeğim | yemeğ- |
| -imiz | yemeğimiz | yemeğ- |
| -te | yemekte | yemek- |
| -ten | yemekten | yemek- |
| -le | yemekle | yemek- |
Örnekler
- Annem yemek yapıyor.Belirtisiz nesne ek almaz: yemek yapıyor. Belli bir yemek söz konusuysa -i gelir: yemeği yapıyor.
- Annemin yemeğini çok seviyorum.Sahip -in (annemin), sahip olunan -i (yemeği) alır; belirtme durumu -i araya n alır: yemeğini.
- Yemeğe geliyor musun?
- Akşam yemeği saat yedide.İki ad yan yana gelerek tamlama kurar: akşam ve yemeği; ikinci ad -i alır. Öğle yemeği de aynı yapıdadır.
- Yemekten sonra çay içiyoruz.sonra çıkma durumundaki bir adla kullanılır: yemekten sonra. -ten ünsüzle başladığı için k değişmez.
- Bu yemeğin tarifi kolay.Burada yemeğin tamlayan ekini taşır. Aynı biçim ikinci kişi iyelik eki de olabilir (yemeğin = senin yemeğin); cümle ayırt eder.
- yemeklerimizyemeklerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müz
- yemeğimizdenyemeğimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- yemekteyemekteBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler akşam yemek der; tamlananın -i aldığını gösterin. Yemeğin hem tamlayan eki hem ikinci kişi iyelik eki olabilir; anlamı bağlam belirler.
Kendin dene
yemek sözcüğüne birinci kişi iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yemeğim
yemeğim: ek ünlüyle başladığı için k yumuşar; ince ünlü e nedeniyle ek -im olur.
yemek sözcüğünün çoğul biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yemekler
yemekler: çoğul eki ünsüzle başlar, bu yüzden k olduğu gibi kalır.
Tamlamayı yemek sözcüğüyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yemeği
yemeği: akşam yemeği tamlamasında ikinci ad -i alır ve k bu ünlüden önce yumuşar.
yemek sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yemekte
yemekte: ek ünsüzle başladığı için k değişmez; k ötümsüz olduğundan ek -te olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
yemek sözcüğüne birinci kişi iyelik ekini getirin.
yemek sözcüğünün çoğul biçimini yazın.
Tamlamayı yemek sözcüğüyle tamamlayın.
yemek sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden akşam yemeğini, kendi yemeklerini ve yemekten sonra yaptıkları şeyi anlatan üç cümle yazmalarını isteyin.