-ebil- / -abil-: móc, wolno (gelebilirim)

Zasada

Końcówka -ebil- dodaje do czasownika znaczenie „móc” lub „wolno”: gelebilirim (mogę przyjść), oturabilir miyim? (czy mogę usiąść?). Ma dwie formy: -ebil- po temacie, którego ostatnia samogłoska jest przednia (e i ö ü), i -abil- po tylnej (a ı o u): gel-ebil-, yap-abil-. Gdy temat kończy się samogłoską, najpierw wchodzi spójka y: oku-yabil-, bekle-yebil-. Wynik to nowy temat, więc dalej idą zwykłe końcówki czasu i osoby, najczęściej aoryst -ir i końcówka osobowa: gel-ebil-ir-im.

Przykłady

• Yarın size gelebilirim.Jutro mogę do was przyjść.
• Sen de bizimle gelebilirsin.Ty też możesz przyjść z nami.
• Burada oturabilir miyim?Czy mogę tu usiąść?W pytaniu końcówka osobowa przechodzi na mi: oturabilir miyim, z -im przy mi, a nie przy czasowniku.
• Ali iyi yüzebilir.Ali potrafi dobrze pływać.
• Yarın gelmeyebilirim.Jutro mogę nie przyjść.Przeczące -me- stoi przed -ebil-, ze spójką y: gelmeyebilirim znaczy, że może nie przyjdę. Nie mogę przyjść to gelemem.
• Burada bir şey yiyebilirsiniz.Tutaj mogą Państwo coś zjeść.Czasownik yemek przed końcówką zaczynającą się od y zmienia się w yi-: yiyebilirsiniz, a nie yeyebilirsiniz.
• gelebilirimmogę przyjśćgel·ebil-ebil- / -abil-: móc, wolno (gelebilirim)·ir-ir / -ar / -er: aoryst (gelir, yapar)·imKońcówki osobowe aorystu: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
• bekleyebilirsinmożesz poczekaćbekle·yebil-ebil- / -abil-: móc, wolno (gelebilirim)·ir-ir / -ar / -er: aoryst (gelir, yapar)·sinKońcówki osobowe aorystu: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
• gidebilirsinizmożecie iśćgid·ebil-ebil- / -abil-: móc, wolno (gelebilirim)·ir-ir / -ar / -er: aoryst (gelir, yapar)·sinizKońcówki osobowe aorystu: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
• görebilirlermogą zobaczyćgör·ebil-ebil- / -abil-: móc, wolno (gelebilirim)·ir-ir / -ar / -er: aoryst (gelir, yapar)·lerLiczba mnoga -ler / -lar: forma i miejsce

Uważaj

Zaprzeczenia „nie mogę” nie tworzy się przez -me- po -ebil-. Ma ono własną końcówkę -eme-/-ama-: gelemem; gelebilmem nie znaczy „nie mogę przyjść”. Przeczące -me- stoi przed -ebil- i oznacza wtedy „może nie”: gelmeyebilirim, może nie przyjdę.

Spróbuj samodzielnie

1. Powiedz „mogę przyjść” z tematem gel.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gelebilirim

   gelebilirim: gel kończy się spółgłoską, a jego ostatnia samogłoska e jest przednia, więc -ebil-; potem aoryst -ir i -im dla „ja”.

2. Powiedz „możecie czytać” (forma grzecznościowa) z tematem oku.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   okuyabilirsiniz

   okuyabilirsiniz: oku kończy się samogłoską, więc najpierw wchodzi y, a tylna u daje -abil-; potem -ir i -siniz dla „wy / Państwo”.

3. Powiedz „mogę iść” z tematem git.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gidebilirim

   gidebilirim: temat git- przed samogłoską zmienia się w gid-, a przednia i daje -ebil-.

4. Uzupełnij pytanie „Czy mogę tu usiąść?” tematem otur.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   oturabilir

   oturabilir: otur kończy się spółgłoską, a ostatnia samogłoska u jest tylna, więc -abil- i aoryst -ir; w pytaniu końcówka osobowa jest przy mi: miyim.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania o tym, co możesz zrobić w weekend, i jedno pytanie o pozwolenie kończące się na …abilir miyim?. Podkreśl każde -ebil-/-abil- i sprawdź jego samogłoskę.