-se bile / -se de: ödünleme yapısı

Bu derste öğrencinin ödünleme anlamını doğru ek sırasıyla kurmasını hedefleyin. Önce bir karar verdirin, sonra bu kararı değiştirmeyecek bir engel ekletin. Sözcük zincirlerinin yalnızca çekimli fiili gösterdiğini, bağlaç eklenmeden tek başına ödünleme anlamı taşımadığını belirtin.

Temel fikir

Fiil tabanının son ünlüsü inceyse -se, kalınsa -sa gelir; kişi eki bu ekten sonra, bile veya de/da ise ayrı yazılarak en sona yerleşir: gelsem bile, kalsak da. Dört temel kalıp -se bile, -sa bile, -se de, -sa da biçimindedir. Bile değişmez, de/da ünlü uyumuna girer. Olumsuzluk eki şart ekinden öncedir: gelmesen bile. Tablonun ilk altı satırı olumlu, sonraki altı satırı olumsuz çekimleri gösterir. Bağlam bilinen bir olaya dayanıyorsa varsayım yerine gerçekleşmiş bir duruma karşın değişmeyen sonuç anlatılabilir; buradaki tam cümlelerde olası engellere odaklanın.

Karşılaştırılacak kalıplar
Kişi	-se bile	-sa bile	-se de	-sa da
ben	gelsem bile	kalsam bile	gelsem de	kalsam da
sen	gelsen bile	kalsan bile	gelsen de	kalsan da
o	gelse bile	kalsa bile	gelse de	kalsa da
biz	gelsek bile	kalsak bile	gelsek de	kalsak da
siz	gelseniz bile	kalsanız bile	gelseniz de	kalsanız da
onlar	gelseler bile	kalsalar bile	gelseler de	kalsalar da
ben	gelmesem bile	kalmasam bile	gelmesem de	kalmasam da
sen	gelmesen bile	kalmasan bile	gelmesen de	kalmasan da
o	gelmese bile	kalmasa bile	gelmese de	kalmasa da
biz	gelmesek bile	kalmasak bile	gelmesek de	kalmasak da
siz	gelmeseniz bile	kalmasanız bile	gelmeseniz de	kalmasanız da
onlar	gelmeseler bile	kalmasalar bile	gelmeseler de	kalmasalar da

Örnekler

Yağmur yağsa bile yürüyüşe çıkacağız.
Geç gelsem de kapıyı açık bırak.
Kimse gelmese bile toplantıyı yapacağız.
Burada kalsak bile erken kalkacağız.
Bilet ucuz olsa da bugün almayacağım.
İş erken bitse bile seni bekleyeceğim.
gelsemgelseŞart eki -se / -sa: biçim ve ek sırasımDilek-şart çekiminde kişi ekleri
kalsakkalsaŞart eki -se / -sa: biçim ve ek sırasıkDilek-şart çekiminde kişi ekleri
gelsenizgelseŞart eki -se / -sa: biçim ve ek sırasınizDilek-şart çekiminde kişi ekleri

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Kişi ekini bağlaca taşıyan öğrenciden eylemi kimin yaptığını yeniden söylemesini isteyin: gelsem bile doğrudur, gelse bilem değildir. Ayrı yazılan bağlaçta ünsüz benzeşmesi aramayın: gitsek de yazılır; gitsek te ve gitsekde yanlıştır.

Kendin dene

gel- fiilini birinci tekil kişide ödünleme anlamıyla kurun; iki bağlaçtan birini seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelsem bile / gelsem de
gelsem bile / gelsem de: Gelen kişi konuşanın kendisi olduğu için -m gerekir. Bu ek kaldırılırsa gelse bile üçüncü tekil kişiye gönderme yapar.
kal- fiilini birinci çoğul kişide ödünleme anlamıyla kurun; iki bağlaçtan birini seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kalsak bile / kalsak da
kalsak bile / kalsak da: -k birinci çoğul kişiyi belirtir. kal- tabanındaki kalın ünlü hem -sa hem de ayrı yazılan da seçimini açıklar; kalmak kararı değiştirmez.
gel- fiilini ikinci tekil kişide olumsuz yapıp ödünleme anlamı katın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelmesen bile / gelmesen de
gelmesen bile / gelmesen de: -me gelme eylemini olumsuzlar, -n ikinci tekil kişiyi gösterir. Olumsuzluk çıkarılırsa varsayılan engel de değişir.
git- fiilini birinci çoğul kişide ödünleme anlamıyla kurun; iki bağlaçtan birini seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gitsek de / gitsek bile
gitsek de / gitsek bile: git- tabanındaki t, ardından ünsüzle başlayan ek geldiği için korunur. Kişiyi belirten -k ise ayrı bağlacın başındaki d sesini sertleştirmez.

Bugün kullan

Öğrencilere biri olumlu, biri olumsuz iki engel içeren plan cümleleri yazdırın. Sonra kişi ekini yerinde tutarak bile ile de/da arasında dönüşüm yaptırın ve kararın değişip değişmediğini sorun.

-se bile / -se de: ödünleme yapısı

Temel fikir

Örnekler

Dikkat et

Kendin dene

Alıştırma turu

İlerlemeni koru

Bugün kullan