Bu B2 dersinde öğrencinin biçimi tanımasının yanında koşul ile sonucu ayırmasını hedefleyin. Önce dün gerçekleşmeyen bir eylem verin, sonra aynı olayı pişmanlık ve koşul cümlesi olarak kurdurun. Yapının bağlama göre şimdiki zamana ilişkin gerçek dışı durumları da anlatabildiğini belirtin.
Temel fikir
Dilek-şart ekine ek fiilin hikâye biçimi gelir: gelse + idi → gelseydi. Son ünlü e i ö ü ise -seydi, a ı o u ise -saydı kullanılır; ardından kişi eki gelir. Aradaki y korunur; görseydi ve okusaydı biçimlerinde bile son ünlü yuvarlaklaşmaz. Olumsuzluk önce kurulur: gelmeseydim, almasaydık. Tabloda altı kişiyi ve üçüncü çoğul kişideki iki ek sırasını birlikte gösterin.
| Kişi | -seydi: olumlu | -saydı: olumlu | -seydi: olumsuz | -saydı: olumsuz |
|---|---|---|---|---|
| ben | gelseydim | alsaydım | gelmeseydim | almasaydım |
| sen | gelseydin | alsaydın | gelmeseydin | almasaydın |
| o | gelseydi | alsaydı | gelmeseydi | almasaydı |
| biz | gelseydik | alsaydık | gelmeseydik | almasaydık |
| siz | gelseydiniz | alsaydınız | gelmeseydiniz | almasaydınız |
| onlar | gelseydiler / gelselerdi | alsaydılar / alsalardı | gelmeseydiler / gelmeselerdi | almasaydılar / almasalardı |
Örnekler
- Keşke dün seni arasaydım.
- Keşke notları da getirseydik.
- Keşke kapıyı açık bırakmasaydın.
- Dün seni arasaydım, haberi öğrenirdim.
- arasaydımarasaydı-seydi / -saydı: dilek-şart kipinin hikâyesimGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- getirseydikgetirseydi-seydi / -saydı: dilek-şart kipinin hikâyesikGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- gitseydinizgitseydi-seydi / -saydı: dilek-şart kipinin hikâyesinizGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci, başka bir dildeki sonuç biçimini doğrudan -seydi ile karşılayabilir. Dün seni arasaydım, haberi öğrenirdim cümlesinde koşul arasaydım, sonuç öğrenirdim biçimindedir. Keşke ile kurulan bağımsız dilekte ise ayrıca sonuç cümlesi aranmaz.
Kendin dene
Boşluğu aramak fiilinin birinci tekil kişi biçimiyle tamamlayın: Dün aramadım, şimdi pişmanım.
Cevabı veya örnek cevabı göster
arasaydım
arasaydım: ara- gövdesindeki son a, kalın ünlülü biçimi gerektirir; sondaki -m birinci tekil kişiyi gösterir. Arama, gerçekleşmiş bir olay olarak bildirilmez.
Boşluğu getirmek fiilinin birinci çoğul kişi biçimiyle tamamlayın: Notları getirmedik, keşke getirmiş olsaydık.
Cevabı veya örnek cevabı göster
getirseydik
getirseydik: getir- gövdesinin son ünlüsü i olduğu için ince ünlülü biçim seçilir. Sondaki -k, eylemin öznesini birinci çoğul kişi yapar.
Boşluğu bırakmak fiilinin ikinci tekil kişi olumsuz biçimiyle tamamlayın: Kapıyı açık bıraktın; keşke öyle yapmasaydın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bırakmasaydın
bırakmasaydın: İstenen, kapının açık bırakılmamasıdır; bu yüzden -ma olumsuzluğu gerekir. Sondaki -n ikinci tekil kişiyi gösterir; pişmanlık, kapının açık bırakıldığına işaret eder.
Boşluğu gitmek fiilinin ikinci çoğul kişi biçimiyle tamamlayın: Dün oraya gitmediniz; gitmiş olsaydınız sergiyi görürdünüz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gitseydiniz
gitseydiniz: Ek s ünsüzüyle başladığı için git- kökündeki t yumuşamaz. -niz birden çok kişiye ya da saygılı biçimde tek kişiye seslenmeyi sağlar.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Boşluğu aramak fiilinin birinci tekil kişi biçimiyle tamamlayın: Dün aramadım, şimdi pişmanım.
Boşluğu getirmek fiilinin birinci çoğul kişi biçimiyle tamamlayın: Notları getirmedik, keşke getirmiş olsaydık.
Boşluğu bırakmak fiilinin ikinci tekil kişi olumsuz biçimiyle tamamlayın: Kapıyı açık bıraktın; keşke öyle yapmasaydın.
Boşluğu gitmek fiilinin ikinci çoğul kişi biçimiyle tamamlayın: Dün oraya gitmediniz; gitmiş olsaydınız sergiyi görürdünüz.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden dünle ilgili bir pişmanlık ve koşul-sonuç cümlesi isteyin. Kişi ekini işaretletin; olumsuz dilekte gerçekte olanla istenenin aynı şey olmadığını kendi sözleriyle açıklatın.