Bu B1 dersinde amaç ek dizilerini yeniden öğretmek değil, öğrencinin ilgi tümcesiyle nitelenen adı birlikte kurmasını sağlamaktır. Tahtada aynı komşu için iki durum gösterin: komşu öğrenciyi selamlar; öğrenci komşuyu selamlar.

Temel fikir

[Beni selamlayan] komşu ve [benim selamladığım] komşu öbeklerinde köşeli ayraç içindeki bölüm adı niteler ve ondan önce gelir. İlkinde nitelenen ad, selamlama eyleminin öznesidir; ikincisinde eylemi yapan kişiyi benim ve sıfat-fiilin iyelik eki gösterir. Benim söylenmese de selamladığım biçimindeki kişi bilgisi kalır. Öğrenciden önce nitelenen adı bulmasını, sonra eylemi yapanı göstermesini isteyin; eklerin yapılışı için bağlantılı dil bilgisi ve ek derslerini kullanın.

Karşılaştırılacak kalıplar
Türkçe öbekEylemi yapan
beni selamlayan komşuSelamı veren komşu.
benim selamladığım komşuSelamı veren konuşucu.
senin çizdiğin resimlerResimleri çizen muhatap.
dün aldığımız ekmekEkmeği alan, konuşucunun da içinde olduğu grup.

Örnekler

  • Beni selamlayan komşuyu tanıyorum.
  • Benim selamladığım komşu gülümsüyor.
  • Senin çizdiğin resimleri saklıyorum.
  • Kapıda bekleyen kadın telefonla konuşuyor.
  • Dün aldığımız ekmek hâlâ taze.
  • Çatıda uyuyan kedi uyandı.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciye insan adı için bir ek, eşya adı için başka bir ek seçtirmeyin. Aynı komşu iki yapıda da bulunabilir. Beni selamlayan komşuyu tanıyorum örneğinde komşuyu ana cümlenin nesnesidir, fakat komşu selamlama eyleminin öznesidir. Ana cümledeki görevi, niteleyen bölümdeki görevle karıştırıp karıştırmadığını denetleyin.

Kendin dene

  1. Selamı veren komşudur. Boşluğu selamlamak fiilinin uygun biçimiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    selamlayan

    selamlayan: Selamı veren komşudur; beni ise selamlanan kişiyi gösterir. Öğrencinin komşuyu niteleyen bölümün öznesi olarak belirlediğini kontrol edin.

  2. Selamı veren konuşucudur. Boşluğu selamlamak fiilinin uygun biçimiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    selamladığım

    selamladığım: Eylemi yapan kişi benim ile belirtilmiştir; komşu selamlanan kişidir. -ım komşuya değil, selamlayan konuşucuya gönderme yapar.

  3. Resimleri çizen muhataptır. Boşluğu çizmek fiilinin uygun biçimiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çizdiğin

    çizdiğin: Resimleri çizen kişi muhataptır; -in bu kişiyi gösterir. resimleri üzerindeki belirtme durumu eki ise saklama eyleminin nesnesini işaretler.

  4. Ekmeği alan grup konuşucuyu da içerir. Boşluğu almak fiilinin uygun biçimiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    aldığımız

    aldığımız: Ekmeği alanlar konuşucunun içinde bulunduğu gruptur; -ımız sayesinde bizim söylenmeyebilir. Dün satın almanın zamanını, hâlâ taze ekmeğin şimdiki durumunu belirtir.

Bugün kullan

Öğrencilerden aynı kişi hakkında iki öbek kurmalarını isteyin: birinde kişi onları selamlasın, diğerinde onlar kişiyi selamlasın. Niteleyen bölümü ayraç içine aldırın, adı çizdirin ve öbekleri birer cümlede kullandırın.