Öğrencilere bir kalem, bir ceket ve bir yöntem üzerinden denemenin farklı bağlamlarını gösterin. Fiilin, eylemin başarıyla tamamlandığını tek başına bildirmediğini vurgulayın. Amaç hem çekimi hem de fiilin aldığı nesneyi doğru kurmaktır.
Temel fikir
Denemek geçişli bir fiildir: bu kalemi denemek. Eylem bildiren nesne için isim-fiile belirtme durumu eki gelir: açmayı denemek, yüzmeyi denemek. Dene- gövdesini deniyorum, denedim, deneyeceğim ve denerim üzerinden karşılaştırın. Şimdiki zamanda ünlü daralmasını, gelecekte ise gövdenin son ünlüsünün korunduğunu gösterin. Kişi eki özneyi bildirdiğinden kişi zamirinin her cümlede bulunması gerekmez.
| Kişi | Şimdiki zaman | Görülen geçmiş zaman | Gelecek zaman | Geniş zaman |
|---|---|---|---|---|
| ben | deniyorum | denedim | deneyeceğim | denerim |
| sen | deniyorsun | denedin | deneyeceksin | denersin |
| o | deniyor | denedi | deneyecek | dener |
| biz | deniyoruz | denedik | deneyeceğiz | deneriz |
| siz | deniyorsunuz | denediniz | deneyeceksiniz | denersiniz |
| onlar | deniyorlar | denediler | deneyecekler | denerler |
Örnekler
- Ben bugün bu kalemi deniyorum.
- Biz dün farklı bir yöntem denedik.
- Sen yarın bu tarifi deneyeceksin.
- Bu ceketi denemek istiyorum.
- Bilgisayarı yeniden açmayı dene.
- Bu uygulamayı henüz denemedik.
- Bu kalemi deniyor musun?
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci denemek istiyorum kalıbından hareketle açmak dene yazabilir. Açmayı dene biçiminde denenen eylem nesnedir. İki fiilin aldığı tamamlayıcıları yan yana göstererek bu aktarım hatasını ele alın; yalnızca yanlış biçimi sildirmekle yetinmeyin.
Kendin dene
Şimdiki zamanın birinci tekil kişi biçimiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
deniyorum
deniyorum: şu an sürmekte olan eylemi, ben birinci tekil kişiyi belirler. Gövdenin sonundaki e, -yor önünde i olur.
Gelecek zamanın birinci tekil kişi biçimiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
deneyeceğim
deneyeceğim: yarın geleceğe işaret eder ve soruda gelecek zaman istenir. Gövdeden sonra yardımcı y gelir; gelecek zaman ekinin k sesi, ünlüyle başlayan kişi ekinden önce ğ olur.
Açma eylemini denemek fiilinin nesnesi yaparak boşluğu doldurun.
Cevabı veya örnek cevabı göster
açmayı
açmayı: Denenen şey bilgisayarı açma eylemidir. Açma isim-fiili, yardımcı y ve belirtme durumu eki -ı ile nesne olur; buradaki -ma olumsuzluk eki değildir.
Görülen geçmiş zamanın olumsuz birinci çoğul kişi biçimiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
denemedik
denemedik: dün geçmiş zamanı, biz birinci çoğul kişiyi gerektirir. -me- denemenin gerçekleşmediğini, sondaki -k ise işi yapmayan grubun konuşanı içerdiğini gösterir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Şimdiki zamanın birinci tekil kişi biçimiyle tamamlayın.
Gelecek zamanın birinci tekil kişi biçimiyle tamamlayın.
Açma eylemini denemek fiilinin nesnesi yaparak boşluğu doldurun.
Görülen geçmiş zamanın olumsuz birinci çoğul kişi biçimiyle tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden şimdi denedikleri bir nesne, dün denemedikleri bir yöntem ve yarın deneyecekleri bir eylem için üç cümle isteyin. Çekim ile eylem bildiren nesnenin kuruluşunu ayrı ayrı kontrol edin.