Öğrencilerin temel hayvan adlarını söyleyip hangi hayvanlara sahip olduklarını anlatması için kısa bir not.

Temel fikir

Türkçede sahip olmak, ad üzerindeki iyelik eki ile var ya da yok sözcüğünün birlikte kullanılmasıyla anlatılır: Kedim var. Sonu k ile biten, birden çok heceli adlarda ünlüyle başlayan ekten önce k sesi ğ olur: köpek – köpeğim, balık – balığım.

Karşılaştırılacak kalıplar
Hayvanİyelik ekiyleAnlam
kedikedimevcil hayvan
köpekköpeğimevcil hayvan
kuşkuşumkanatlı
balıkbalığımsu hayvanı
tavuktavuğumkanatlı
inekineğimçiftlik hayvanı
atatımçiftlik hayvanı
tavşantavşanımevcil hayvan

Örnekler

  • Evde bir köpeğim var.köpek sözcüğündeki k, ünlüyle başlayan ekten önce ğ olur: köpeğim. İyelik eki ile var birlikte “sahip olmak” anlamını verir.
  • Kuşum pencerede ötüyor.
  • Çiftlikte beş inek var.beş sayısından sonra ad çoğul olmaz: beş inek. ğ ise yalnızca iyelik ekiyle gelir: ineğim.
  • Kedin var mı?Ünlüyle biten adda -n eki “senin” anlamı verir: kedin. Soru eki mı ayrı yazılır.
  • Hayır, kedim yok ama balığım var.
  • Koyunlar çayırda otluyor.
  • köpeklerimizköpeklerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müz-ler ekinin l ünsüzünden önce k değişmez: köpekler, köpeklerimiz. k yalnızca ünlüden önce ğ olur.
  • tavuklarımtavuklarÇoğul eki: -ler / -larımİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler köpekim ve balıkım yazar; ünsüz yumuşamasını gösterin. Tek heceli sözcükler yumuşamaz: atım. Dillerinde “sahip olmak” fiilini aradıkları için var ve yok sözcüklerini ayrıca çalıştırın.

Kendin dene

  1. köpek sözcüğüne “benim” anlamını veren iyelik ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    köpeğim

    köpeğim: iki heceli köpek adının sonundaki k, ünlüyle başlayan ekten önce ğ olur; son ünlü ince e olduğu için ek -im gelir.

  2. balık sözcüğüne “benim” anlamını veren iyelik ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    balığım

    balığım: aynı yumuşama olur; son ünlü kalın ı olduğu için ek -ım gelir.

  3. kedi sözcüğüne “benim” anlamını veren iyelik ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kedim

    kedim: ad ünlüyle bittiği için ek yalnızca -m olur.

  4. at sözcüğüne “benim” anlamını veren iyelik ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    atım

    atım: tek heceli at yumuşamaz, kalın a ünlüsünden sonra -ım gelir.

Bugün kullan

Öğrencilerden sahip oldukları ya da olmadıkları hayvanları anlatan dört cümle yazmalarını ve k ile biten adlarda ekin ünlüyle başlayıp başlamadığını denetlemelerini isteyin.