Ontkennende aorist: -mez / -maz en vragen

Het idee

De ontkennende aorist is de werkwoordsstam plus -mez na een voorklinker (e i ö ü) of -maz na een achterklinker (a ı o u): gelmez, yapmaz. Daarna komen de persoonsuitgangen: gelmezsin, gelmezsiniz, gelmezler. Alleen bij ben en biz valt de z weg, zodat -mem/-mam en -meyiz/-mayız ontstaan: gelmem, gelmeyiz. In een vraag staat mi los achter het werkwoord: Gelmez misin?

Voorbeelden

• Ben sabah kahve içmem.'s Ochtends drink ik geen koffie.Bij ben is het achtervoegsel -mem, niet -mezim: de z van -mez valt weg.
• Babam geç kalmaz.Mijn vader komt nooit te laat.
• Bu çocuk sebze yemez.Dit kind eet geen groente.
• Biz hafta sonu çalışmayız.In het weekend werken we niet.
• Sen hiç şaka yapmazsın.Jij maakt nooit grapjes.
• Kediler suyu pek sevmez.Katten houden niet zo van water.
• Siz et yemez misiniz?Eten jullie geen vlees?
• Yarın bize gelmez misin?Kom je morgen niet bij ons langs?Het vraagwoord mi staat los en krijgt het persoonsachtervoegsel (misin). Zo'n ontkennende vraag klinkt vaak als een vriendelijke uitnodiging.
• Ben et yemem, ama balık yerim.Ik eet geen vlees, maar wel vis.

Let op

Zet geen -im achter -mez: gelmezim is fout, de juiste vorm is gelmem. Schrijf mi los: gelmezmisin is fout, Gelmez misin? is goed. Deze vorm geeft ook een gewoonte of algemene waarheid aan; voor iets wat je nu niet doet gebruik je -miyor: Kahve içmem betekent dat je nooit koffie drinkt, Kahve içmiyorum dat je er nu geen drinkt.

Probeer het zelf

1. Maak de ontkennende aorist van gelmek (komen) voor ben: ik kom niet.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   gelmem

   gelmem: bij ben valt de z van -mez weg en blijft alleen -m over, dus gel + me + m.

2. Maak de ontkennende aorist van yapmak (doen) voor sen: jij doet niet.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   yapmazsın

   yapmazsın: de klinker a is een achterklinker, dus -maz, en sen voegt -sın toe terwijl de z blijft.

3. Maak de ontkennende aorist van içmek (drinken) voor biz: wij drinken niet.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   içmeyiz

   içmeyiz: bij biz valt de z weg en komt -yiz erbij; de voorklinker i geeft -me-, dus iç + me + yiz.

4. Maak de ontkennende aorist van sevmek (houden van) voor onlar: zij houden niet van.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   sevmezler

   sevmezler: de klinker e is een voorklinker, dus -mez, en onlar voegt -ler toe.

Gebruik het vandaag

Schrijf drie zinnen over dingen die je op een werkdag nooit doet: een met ben, een met biz en een met een andere persoon. Controleer de z bij ben en biz en de klinker van -mez/-maz.