Je zegt dat iets je belet iets te doen en onderscheidt dat van het gewoon niet doen.
Het idee
Zet -eme- (na e i ö ü) of -ama- (na a ı o u) tussen de werkwoordstam en de tijdsuitgang: van gel wordt gelemem, gelemiyorum, gelemedim, gelemeyeceğim. Na een stam op een klinker komt er een y bij: bekleyemem, okuyamam. Bij git wordt de t zacht voor een klinker: gidemiyorum. De werkwoorden ye- en de- worden yi- en di-: yiyemem.
| Tijd | Voorklinker | Achterklinker |
|---|---|---|
| geniş zaman | gelemem | yapamam |
| şimdiki zaman | gelemiyorum | yapamıyorum |
| görülen geçmiş zaman | gelemedim | yapamadım |
| gelecek zaman | gelemeyeceğim | yapamayacağım |
| ünlüyle biten kök, geniş zaman | bekleyemem | okuyamam |
Voorbeelden
- Telefon çalışmıyor, seni arayamıyorum.De telefoon doet het niet, ik kan je niet bellen.Çalışmıyor is de gewone ontkenning: de telefoon werkt niet. Arayamıyorum is de vorm van onmogelijkheid: iets belet me te bellen.
- Ali dün akşam hiç uyuyamadı.Ali kon gisteravond helemaal niet slapen.
- Çocuk bu kutuyu kaldıramaz.Het kind kan deze doos niet optillen.In de aoristus eindigt de derde persoon op -z: kaldıramaz. Bij ben is het kaldıramam, bij biz kaldıramayız.
- okuyamıyorumik kan niet lezenokuyamı-eme / -ama: niet kunnenyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: nu bezigum-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
- gidemeyeceğizwe zullen niet kunnen gaangideme-eme / -ama: niet kunnenyeceğ-ecek / -acak: de toekomende tijdiz-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
- Ali bu soruyu çözemedi.Ali kon deze vraag niet oplossen.
- Sabahları hiçbir şey yiyemem.'s Ochtends kan ik niets eten.Het werkwoord ye- wordt voor dit achtervoegsel yi-: yiyemem. De- doet hetzelfde: diyemem.
- Bugün gelmiyorum.Ik kom vandaag niet.Gelmiyorum is een gewone ontkenning: ik kom niet, om welke reden ook. Gelemiyorum zou zeggen dat iets me belet.
Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.
Er is geen Turkse stem op je apparaat beschikbaar. Je kunt de tekst nog steeds lezen.
Let op
Gebruik de gewone ontkenning niet voor 'niet kunnen': gelmiyorum betekent 'ik kom niet', terwijl gelemiyorum betekent 'iets belet me te komen'. In de aoristus scheidt één klinker de twee: gelmem (ik kom niet) en gelemem (ik kan niet komen).
Probeer het zelf
De weg is afgesloten, dus ik kan vandaag niet naar school komen. Gebruik de -yor-tijd.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
gelemiyorum
gelemiyorum: gel heeft de voorklinker e, dus -eme-; in de -yor-tijd wordt dat -emiyor.
Gisteren konden we niet leren. Gebruik de verleden tijd met biz.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
çalışamadık
çalışamadık: de laatste klinker van çalış is ı, een achterklinker, dus -ama-; daarna volgen de verleden tijd -dı en -k voor biz.
Zo lang kan ik niet wachten. Gebruik de aoristus met ben.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
bekleyemem
bekleyemem: bekle eindigt op een klinker, dus een y verbindt de stam met -eme-; de aoristusuitgang voor ben is -m.
Ik heb geen kaartje, dus ik kan vanavond niet naar het concert gaan. Gebruik de -yor-tijd.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
gidemiyorum
gidemiyorum: git wordt voor een klinker gid, daarna volgen -eme-, -iyor en de uitgang voor ben.
Oefenronde
Beantwoord vragen en zet waar mogelijk Turkse zinnen en woorden weer in elkaar. We bewaren je score.
De weg is afgesloten, dus ik kan vandaag niet naar school komen. Gebruik de -yor-tijd.
Gisteren konden we niet leren. Gebruik de verleden tijd met biz.
Zo lang kan ik niet wachten. Gebruik de aoristus met ben.
Ik heb geen kaartje, dus ik kan vanavond niet naar het concert gaan. Gebruik de -yor-tijd.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Tik de delen in de juiste volgorde aan om dit woord te maken: ik kan niet lezen
Tik de delen in de juiste volgorde aan om dit woord te maken: we zullen niet kunnen gaan
Bewaar je voortgang
Maak gratis een account aan om je oefenresultaten daarin op te slaan.
Account maken en opslaanIk heb al een accountGebruik het vandaag
Schrijf vier zinnen over dingen die je deze week niet kunt doen en zeg wat je tegenhoudt. Controleer bij elk werkwoord: -eme- of -ama-, en is er een y nodig?