Een ontkennende vorm kan iets goeds beschrijven: unutulmaz betekent onvergetelijk. Op B2 leer je een bepaling bij een zelfstandig naamwoord onderscheiden van een volledige uitspraak, en de waardering in okunası herkennen.

Het idee

Voor een zelfstandig naamwoord kan -maz/-mez een algemene ontkennende eigenschap uitdrukken: kırılmaz cam is glas dat niet breekt. In Bu cam kırılmaz. is dezelfde vorm een persoonsvorm die de uitspraak doet. -ası/-esi is geen ontkennend achtervoegsel: okunası bir yazı noemt een artikel het lezen waard; görülesi betekent het bekijken waard. Deze waarderingen zijn expressief, vaak literair. Met een bezitsachtervoegsel en var/yok drukt de constructie een verlangen uit: çıkasım var betekent ik heb zin om naar buiten te gaan; çıkasım yok ontkent die zin.

Patronen vergelijken
UitdrukkingFunctie
kırılmaz camOntkennende beschrijving van een zelfstandig naamwoord
Bu cam kırılmaz.Ontkennende uitspraak met een persoonsvorm
okunası bir yazıPositieve waardering
çıkasım yokOntbrekend verlangen

Voorbeelden

  • Bu kutuda kırılmaz bardaklar var.In deze doos zitten onbreekbare drinkglazen.
  • Bu köyde unutulmaz bir gün geçirdik.We hebben in dit dorp een onvergetelijke dag doorgebracht.
  • Yan odada bitmez bir tartışma sürüyor.In de kamer hiernaast is een eindeloze ruzie aan de gang.
  • Bu cam kırılmaz.Dit glas breekt niet.
  • Bu dergide okunası bir yazı var.In dit tijdschrift staat een lezenswaardig artikel.
  • Tepede görülesi bir manzara var.Boven op de heuvel is een uitzicht dat de moeite waard is.
  • Bugün dışarı çıkasım var.Ik heb vandaag zin om naar buiten te gaan.
  • Bugün dışarı çıkasım yok.Ik heb vandaag geen zin om naar buiten te gaan.

Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.

Let op

Verwar grammaticale ontkenning niet met een negatief oordeel. Unutulmaz bir gün kan een compliment zijn. Omgekeerd betekent okunası niet onleesbaar. In çıkasım yok geeft yok aan dat de zin ontbreekt: lees steeds de hele constructie.

Probeer het zelf

  1. Kies kırılmaz of kırılası: deze fles is van onbreekbaar glas gemaakt.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    kırılmaz

    kırılmaz: de fles is gemaakt van glas dat bestand is tegen breken. Kırılası zou een wens of waardering uitdrukken, niet deze materiaaleigenschap.

  2. Kies okunası of okunmaz: het artikel is het lezen waard.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    okunası

    okunası: de aanwijzing beveelt het artikel aan als het lezen waard. Okunmaz zou afhankelijk van de context betekenen dat het niet gelezen wordt of niet leesbaar is.

  3. Bepaal de functie van kırılmaz in Bu cam kırılmaz.: schrijf sıfat-fiil (deelwoord) of çekimli fiil (persoonsvorm).

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    çekimli fiil

    çekimli fiil: hier is kırılmaz de persoonsvorm bij bu cam. In kırılmaz cam beschrijft het juist het volgende zelfstandig naamwoord.

  4. Kies var of yok: ik heb vandaag geen zin om naar buiten te gaan.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    yok

    yok: de spreker heeft geen zin om naar buiten te gaan. Met var zou die zin er wel zijn, terwijl çıkasım hetzelfde blijft.

Gebruik het vandaag

Beschrijf een stevig voorwerp en beveel een lezenswaardige tekst aan. Schrijf daarna twee zinnen met çıkasım var/yok. Onderstreep de beschreven zelfstandige naamwoorden en markeer het woord dat de zin ontkent.