Persoonlijke voornaamwoorden: ben, sen, o, biz, siz, onlar

Het idee

Het Turks heeft zes persoonlijke voornaamwoorden: ben (ik), sen (jij), o (hij, zij, het), biz (wij), siz (jullie of u) en onlar (zij). O toont geen geslacht, en siz spreekt ook één persoon aan die je respecteert. De werkwoordsuitgang zegt al wie handelt, dus het voornaamwoord valt weg, tenzij je iets tegenover elkaar zet of benadrukt: Gidiyorum betekent al „ik ga”.

Voorbeelden

• Ben bugün çok yorgunum.Ik ben vandaag erg moe.
• Sen çok iyi bir arkadaşsın.Jij bent een heel goede vriend.
• O şimdi evde.Hij/zij is nu thuis.Turks heeft één woord, o, voor hij, zij en het; de situatie laat zien wie bedoeld wordt. In de derde persoon staat hier helemaal geen uitgang.
• Biz yarın Bursa'ya gidiyoruz.Wij gaan morgen naar Bursa.
• Siz bu akşam burada mısınız?Bent u vanavond hier?Siz is het meervoudige „jullie” en ook het beleefde „u” voor één persoon, zoals een vreemde of een oudere. Het achtervoegsel -sınız hoort in beide gevallen erbij.
• Ben kahve içiyorum, sen çay içiyorsun.Ik drink koffie, jij drinkt thee.Hier blijven ben en sen staan omdat ze twee personen tegenover elkaar zetten. Zonder dat contrast zouden de uitgangen -um en -sun al zeggen wie drinkt.
• Gidiyorum.Ik ga.Ben is niet nodig: de uitgang -um zegt al „ik”. Zo zegt men het gewoon.
• Onlar şimdi sinemada.Zij zijn nu in de bioscoop.
• Ben de geliyorum.Ik kom ook.De is een los woord voor „ook” en wordt apart geschreven: ben de. Aaneen, bende, betekent het „bij mij, op mij”, een ander woord.

Let op

Zet niet in elke zin een voornaamwoord, zoals het Nederlands dat eist. Ben gidiyorum is goed, maar klinkt als „ik ga (jij niet)”. De gewone mededeling is gewoon Gidiyorum. En zoek in o geen „hij” of „zij”: er is maar één woord.

Probeer het zelf

1. U vraagt een oudere vreemde beleefd waar hij vandaan komt. Schrijf het voornaamwoord.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   siz

   siz: je spreekt een oudere vreemde aan, dus je gebruikt de beleefdheidsvorm, die hetzelfde woord is als het meervoud; de uitgang -sınız hoort erbij.

2. Ali en Zeynep zijn erg moe. Schrijf het voornaamwoord: Zij zijn vandaag thuis.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   onlar

   onlar: het onderwerp bestaat uit twee personen, dus het is het meervoud van o; je hoeft niet te kiezen tussen mannelijk en vrouwelijk.

3. Elif is thuis. Schrijf het voornaamwoord: Zij leest een boek.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   o

   o: één persoon, derde persoon enkelvoud; het Turks heeft geen apart woord voor „zij”, dus hetzelfde o geldt voor Elif en voor Can.

4. Jij en een vriend drinken iets anders. Schrijf het voornaamwoord: jij.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   sen

   sen: de zin zet twee personen tegenover elkaar, dus beide voornaamwoorden blijven; zonder dat contrast zou de uitgang -sun alleen volstaan.

Gebruik het vandaag

Schrijf vier zinnen over jezelf en een vriend. Gebruik in de eerste twee geen voornaamwoord. Voeg in de andere twee ben en sen toe om te contrasteren wat ieder van jullie doet.