Zaimki osobowe: ben, sen, o, biz, siz, onlar

Zasada

Turecki ma sześć zaimków osobowych: ben (ja), sen (ty), o (on, ona, ono), biz (my), siz (wy lub Pan/Pani) i onlar (oni, one). O nie wskazuje rodzaju, a siz zwraca się też do jednej osoby, którą szanujemy. Końcówka czasownika sama pokazuje, kto działa, więc zaimek pomijamy, chyba że coś zestawiamy lub podkreślamy: Gidiyorum znaczy już „idę”.

Przykłady

• Ben bugün çok yorgunum.Dziś jestem bardzo zmęczony/zmęczona.
• Sen çok iyi bir arkadaşsın.Jesteś bardzo dobrym przyjacielem.
• O şimdi evde.On/Ona jest teraz w domu.Po turecku jest jedno słowo, o, na „on”, „ona” i „ono”; kto jest kim, wynika z sytuacji. W trzeciej osobie nie ma tu żadnej końcówki.
• Biz yarın Bursa'ya gidiyoruz.Jutro jedziemy do Bursy.
• Siz bu akşam burada mısınız?Czy jest Pan/Pani tu dziś wieczorem?Siz to „wy” w liczbie mnogiej, a także grzeczne „Pan/Pani” do jednej osoby, np. nieznajomej lub starszej. Końcówka -sınız pasuje w obu przypadkach.
• Ben kahve içiyorum, sen çay içiyorsun.Ja piję kawę, a ty pijesz herbatę.Tutaj ben i sen zostają, bo zestawiają dwie osoby. Bez tego kontrastu końcówki -um i -sun same pokazałyby, kto pije.
• Gidiyorum.Idę.Ben nie jest potrzebne: końcówka -um już oznacza „ja”. Tak mówi się zwyczajnie.
• Onlar şimdi sinemada.Oni są teraz w kinie.
• Ben de geliyorum.Ja też przychodzę.De to osobny wyraz oznaczający „też” i pisze się go oddzielnie: ben de. Razem, bende, znaczy „u mnie, przy mnie” – to inne słowo.

Uważaj

Nie wstawiaj zaimka do każdego zdania. Ben gidiyorum jest poprawne, ale brzmi jak „ja idę (a ty nie)”. Zwykłe stwierdzenie to po prostu Gidiyorum. I nie szukaj w o „on” ani „ona”: jest tylko jedno słowo.

Spróbuj samodzielnie

1. Pytasz grzecznie starszą nieznajomą osobę, skąd pochodzi. Wpisz zaimek.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   siz

   siz: zwracasz się do starszej nieznajomej osoby, więc używasz formy grzecznościowej, która jest tym samym słowem co liczba mnoga; pasuje do niej końcówka -sınız.

2. Ali i Zeynep są bardzo zmęczeni. Wpisz zaimek: Oni są dziś w domu.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   onlar

   onlar: podmiotem są dwie osoby, więc to liczba mnoga od o; nie trzeba wybierać między „oni” a „one”.

3. Elif jest w domu. Wpisz zaimek: Ona czyta książkę.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   o

   o: jedna osoba, trzecia osoba liczby pojedynczej; turecki nie ma osobnego słowa na „ona”, więc to samo o pasuje do Elif i do Cana.

4. Ty i przyjaciel pijecie co innego. Wpisz zaimek: ty.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   sen

   sen: zdanie zestawia dwie osoby, więc oba zaimki zostają; bez tego kontrastu wystarczyłaby sama końcówka -sun.

Użyj tego dzisiaj

Napisz cztery zdania o sobie i przyjacielu. W pierwszych dwóch nie używaj zaimków. W kolejnych dwóch dodaj ben i sen, by zestawić, co robi każde z was.