Je bouwt voorwaardelijke vormen op twee plaatsen: na de aoristus, zoals in gelirse, en direct na een werkwoordstam, zoals in gelsem. Deze les behandelt die twee patronen.

Het idee

Gebruik -se na e, i, ö, ü en -sa na a, ı, o, u. Kijk naar de laatste klinker vóór het achtervoegsel; de medeklinker s blijft gelijk. In gel-ir-se blijft de aoristus vóór de voorwaarde staan: “als hij of zij komt”. In gel-se-m volgt het achtervoegsel direct op de stam en geeft -m “ik” aan: “als ik zou komen”. Het patroon met alleen de stam kan afhankelijk van de context een veronderstelling of wens uitdrukken. Ook na een stam op een klinker sluit het direct aan: bekle-se, oku-sa.

Patronen vergelijken
Laatste klinkerAchtervoegselBasisVoorwaardelijke vorm
e, i, ö, ü-segelgelse
a, ı, o, u-sabakbaksa
i-segelirgelirse
a-sayağaryağarsa
e-sebeklebeklese
u-saokuokusa
i-segitgitse

Voorbeelden

Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.

Let op

Laat de aoristus niet zomaar weg omdat de vertaling “als” bevat: gelirse en gelse zijn niet vrij uitwisselbaar. Voor -se verandert git- ook niet in gid-: schrijf gitse, want het achtervoegsel begint met een medeklinker.

Probeer het zelf

  1. Voeg de voorwaardelijke uitgang toe aan gelir: als hij of zij komt. Schrijf het hele woord.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    gelirse

    gelirse: de gegeven basis gelir bevat de aoristus al. Behoud de r; de laatste klinker i vraagt om -se. Voor hij of zij komt er geen persoonsuitgang bij.

  2. Voeg de voorwaardelijke uitgang toe aan yağar: als het regent. Schrijf het hele woord.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    yağarsa

    yağarsa: de laatste klinker van yağar is a, dus volgt -sa. De regen wordt daarmee een voorwaarde; de ğ in de stam blijft staan.

  3. Gebruik alleen de stam gel- met de voorwaardelijke uitgang en “ik”: als ik zou komen.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    gelsem

    gelsem: de opdracht vraagt om een veronderstelling met alleen de stam en “ik”: gel, se, m. Met een extra -ir zou je gelirsem krijgen.

  4. Gebruik alleen de stam git- met de voorwaardelijke uitgang in de derde persoon enkelvoud: als hij of zij zou gaan.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    gitse

    gitse: na de t komt de medeklinker s, dus de t blijft behouden. Door de klinker i kies je -se; hier komt geen persoonsuitgang bij.

Gebruik het vandaag

Schrijf twee voorwaarden over morgen met de aoristus plus -se/-sa. Verdeel daarna gelsem in stam, voorwaardelijk achtervoegsel en persoonsuitgang en leg het verschil met gelirsem uit.