Met een handeling kun je aangeven welke persoon, welk ding of welke plaats je bedoelt: gördüğüm adam betekent “de man die ik zie/zag”. Je kiest de suffixvorm en de uitgang die de handelende persoon aangeeft.

Het idee

De volgorde is werkwoordstam + deelwoordsuffix + bezitsuitgang, gevolgd door het zelfstandig naamwoord. De bezitsuitgang duidt hier de handelende persoon aan, niet de eigenaar. De laatste klinker bepaalt de suffixklinker: a/ı → ı, e/i → i, o/u → u, ö/ü → ü. Na ç f h k p s ş t begint het suffix met t, anders met d. De tabel toont alle acht basisvormen en hun verzachte vormen. Voor een klinker wordt de laatste k een ğ: gör + düğ + üm. Vergelijk gördüğüm (ik), gördüğün (jij), gördüğü (hij/zij), gördüğümüz (wij), gördüğünüz (jullie/u) en gördükleri (zij, meervoud). Voor -leri/-ları blijft k staan. Een uitdrukkelijk genoemd onderwerp krijgt de genitief: senin seçtiğin renk. Met onların zijn zowel açtıkları als açtığı mogelijk. Het zelfstandig naamwoord kan ook een plaats aanduiden: yaşadığımız sokak betekent “de straat waar we wonen”.

Patronen vergelijken
Laatste klinkerBasisvormVoor een klinkerVoorbeeld met ik
a, ı-dık-dığ-tanıdığım
e, i-dik-diğ-bildiğim
o, u-duk-duğ-okuduğum
ö, ü-dük-düğ-gördüğüm
a, ı-tık-tığ-yaptığım
e, i-tik-tiğ-seçtiğim
o, u-tuk-tuğ-unuttuğum
ö, ü-tük-tüğ-ölçtüğüm

Voorbeelden

Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.

Let op

Gördüm is een vervoegd werkwoord dat “ik zag” betekent; het kan gördüğüm vóór adam niet vervangen. Schrijf dus geen gördüm adam voor “de man die ik zag”. Het deelwoord verwijst ook niet altijd naar het verleden: tanıdığım insanlar kan “de mensen die ik nu ken” betekenen. De context bepaalt de tijd.

Probeer het zelf

  1. Vul aan: de man die ik zie. Schrijf de hele deelwoordsvorm.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    gördüğüm

    gördüğüm: ik ben degene die ziet, dus de uitgang is -üm. De ö in de stam vraagt om ü; voor de klinker van de uitgang verandert de k van het suffix in ğ.

  2. Vul aan: de kleur die je kiest. Schrijf de hele deelwoordsvorm.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    seçtiğin

    seçtiğin: de laatste ç van seç- vraagt om t, en e bepaalt de klinker i. De uitgang -in geeft aan dat jij kiest; de kleur is wat je kiest.

  3. Vul aan: het tijdschrift dat we lezen. Schrijf de hele deelwoordsvorm.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    okuduğumuz

    okuduğumuz: oku- eindigt al op een klinker, maar voor d is geen verbindingsklank y nodig. De uitgang -umuz duidt ons als lezers aan; de eerste klinker ervan vraagt om ğ.

  4. Vul aan: de winkel die ze openen. Bij onların zijn beide vormen van congruentie mogelijk.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    açtıkları / açtığı

    açtıkları / açtığı: na ç begint het suffix met t. In açtıkları blijft k voor -ları staan. In açtığı verzacht die voor -ı; het uitdrukkelijke onların geeft nog steeds aan dat meerdere personen de handeling uitvoeren.

Gebruik het vandaag

Kies drie werkwoorden en beschrijf iets dat ik gebruik, wij lezen of zij kiezen. Houd het deelwoord bij het zelfstandig naamwoord en omcirkel de uitgang die de handelende persoon aangeeft.