gezmek: bezoeken en rondwandelen, geziyorum en gezdim

Het idee

Gezmek heeft de regelmatige stam gez-: de tegenwoordige tijd is geziyorum, het verleden gezdim (na de stemhebbende z volgt d), de toekomst gezeceğim (de k van -ecek wordt ğ) en de ontkenning gezmiyorum. Een plaats die je als bezienswaardigheid bezoekt is het lijdend voorwerp en staat in de accusatief: müzeyi gezmek, şehri gezmek. Een ruimte waarin je rondloopt staat in de locatief: bahçede gezmek. Om te gaan wandelen zeg je gezmeye gitmek.

Voorbeelden

• Hafta sonu şehri geziyoruz.In het weekend verkennen we de stad.De stad die je bezoekt is het lijdend voorwerp van het werkwoord en staat dus in de accusatief: şehri geziyoruz, niet şehre.
• Dün müzeyi gezdim.Gisteren heb ik het museum bezocht.De stam gez- eindigt op de stemhebbende medeklinker z, dus de uitgang van het verleden begint met d: gez-di-m. In müzeyi staat een bufferklank y voor de accusatief -i.
• Çocuklar bahçede geziyor.De kinderen wandelen door de tuin.De tuin is hier geen bezienswaardigheid maar een ruimte om rond te lopen, dus staat hij in de locatief: bahçede. Het werkwoord na çocuklar staat meestal in het enkelvoud.
• Akşam arkadaşlarımla gezmeye gidiyoruz.'s Avonds gaan we met mijn vrienden wandelen.Gezmeye bestaat uit gezme (de werkwoordsstam met -me), een bufferklank y en de datief -e. Gezmeye gitmek is de gewone manier om te zeggen dat je gaat wandelen.
• Hava kötü, bugün gezmiyoruz.Het weer is slecht, dus we gaan vandaag niet de deur uit.
• Yarın okul gezisi var.Morgen is er een schoolreisje.Gezi is een zelfstandig naamwoord van de stam gez-: een uitstapje. In okul gezisi markeert -si de samenstelling, een uitstapje van de school.
• geziyorumik wandel rondgez·iyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: nu bezig·um-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• gezdimik heb rondgewandeldgez·di-di, -dı, -du, -dü, -ti: de verleden tijd (geldi, yaptı)·mPersoonsuitgangen van de verleden tijd: -m, -n, -k, -niz, -ler

Let op

Behandel gezmek niet als gitmek: müzeye gezdim is fout. Een bezochte plaats is geen bestemming, dus krijgt ze -i en niet -e: müzeyi gezdim. Vergelijk müzeye gittim (ik ging naar het museum) met müzeyi gezdim (ik heb het bekeken).

Probeer het zelf

1. Vul in de tegenwoordige tijd in: In het weekend verkennen we de stad.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   geziyoruz

   geziyoruz: de stam gez- eindigt op een medeklinker, dus -iyor sluit direct aan, met i na de voorklinker e, en biz krijgt -uz.

2. Vul in het verleden in: Gisteren heb ik het museum bezocht.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   gezdim

   gezdim: na de stemhebbende z begint de uitgang van het verleden met d, de voorklinker e zonder ronding geeft -di, en ben krijgt -m.

3. Vul in de toekomende tijd in: Morgen verkennen ze de oude wijk.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   gezecekler / gezecek

   gezecekler: de toekomst -ecek volgt op de voorklinker e, en -ler geeft het meervoud aan; ook kale gezecek hoor je na onlar.

4. Voeg de uitgang toe die de bezochte plaats tot lijdend voorwerp maakt: Ik heb Istanbul bezocht.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   İstanbul'u

   İstanbul'u: een bezochte stad is het lijdend voorwerp en staat dus in de accusatief; de laatste klinker u geeft -u, en de apostrof scheidt de naam af.

Gebruik het vandaag

Schrijf drie zinnen over een plaats die je hebt bezocht: een met de accusatief, een met de locatief en een met gezmeye gitmek.