konuşmak: spreken en met iemand praten

Het idee

Konuşmak betekent spreken en praten. De stam konuş- eindigt op de stemloze ş en heeft de achterklinker u; daarom is de tegenwoordige tijd -uyor (konuşuyorum), het verleden -tu (konuştum, niet konuşdum) en de toekomende tijd -acak, waarvan de k voor een klinker ğ wordt: konuşacak, konuşacağım. Ontkennend is het konuşmuyorum en konuşmadım. De persoon met wie je praat krijgt ile, los geschreven of vastgemaakt als -le/-la: Ali ile konuşuyorum, benimle konuşuyor.

Voorbeelden

• Ben Ali ile konuşuyorum.Ik praat met Ali.De persoon met wie je praat krijgt ile, apart geschreven, en geen lijdend-voorwerpuitgang. Het voornaamwoord ben mag wegvallen: Ali ile konuşuyorum.
• Annem benimle konuştu.Mijn moeder heeft met mij gepraat.Bij voornaamwoorden smelt ile samen met de stam en verandert die: ben wordt benimle, sen seninle, o onunla. Het verleden van konuşmak is konuştu, met t, omdat de stam op de stemloze ş eindet.
• Siz Türkçe konuşuyor musunuz?Spreken jullie Turks?De naam van een taal staat zonder naamvalsuitgang: Türkçe konuşmak. Het vraagdeeltje mi wordt apart geschreven en krijgt de persoonsuitgang: konuşuyor musunuz.
• Yarın Ali'yle konuşacağım.Morgen praat ik met Ali.Vastgemaakt aan een naam die op een klinker eindigt wordt ile -yle, na de apostrof: Ali'yle. De k van de toekomende tijd -acak wordt ğ voor de klinker van -ım: konuşacak, maar konuşacağım.
• Dün gece uzun uzun konuştuk.Gisteravond hebben we lang gepraat.De uitgang -k zegt al biz (wij), dus het voornaamwoord valt weg. De verdubbeling uzun uzun betekent langdurig.
• konuşuyorumIk spreekkonuş·uyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: nu bezig·um-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• konuşacağızwe zullen pratenkonuş·acağ-ecek / -acak: de toekomende tijd·ız-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• konuşmadıkwe hebben niet gepraatkonuş·madı-medi / -madı: de ontkennende verleden tijd·kPersoonsuitgangen van de verleden tijd: -m, -n, -k, -niz, -ler

Let op

Zet de gesprekspartner niet in een lijdend-voorwerpvorm, zoals je eigen "praten tegen" kan doen denken: Ali ile konuşuyorum, niet Ali'yi konuşuyorum. Ook de naam van een taal blijft zonder uitgang: Türkçe konuşuyorum.

Probeer het zelf

1. Zet konuşmak (praten) in de verleden tijd: Jullie hebben gisteren veel gepraat tijdens de vergadering.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   konuştunuz

   konuştunuz: de stam eindigt op de stemloze ş, dus het verleden begint met t; de klinker u geeft -tu, en -nuz staat voor siz.

2. Zet konuşmak (praten) in de toekomende tijd voor ben: Morgen praat ik met Ali.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   konuşacağım

   konuşacağım: de klinker u geeft -acak, en de k wordt ğ omdat de uitgang -ım met een klinker begint.

3. Voeg het woord voor "met" toe: Ik praat met de buurman of buurvrouw.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   komşuyla / komşu ile

   komşuyla of komşu ile: komşu eindigt op de achterklinker u, dus de vastgemaakte vorm is -la, en na een klinker is de tussenklank y nodig.

4. Zet konuşmak (praten) in de ontkennende tegenwoordige tijd: Je praat helemaal niet aan de telefoon.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   konuşmuyorsun

   konuşmuyorsun: de ontkenning staat tussen de stam en -yor en heeft na de klinker u de vorm -mu-; -sun staat voor sen.

Gebruik het vandaag

Schrijf vier zinnen over met wie je praat: tegenwoordig, verleden, toekomend en ontkennend. Controleer in elke zin de vorm van ile.