okumak: lezen en studeren

Het idee

De stam oku- eindigt op een klinker, dus de uitgangen gedragen zich anders dan bij een werkwoord op een medeklinker zoals gelmek. In de tegenwoordige tijd verliest -yor zijn verbindingsklinker (okuyorum, niet okuuyorum), de verleden tijd heeft een d (okudum), en de toekomende tijd heeft een verbindings-y voor -acak nodig, waarvan de k voor een klinker zacht wordt tot ğ: okuyacağım, maar okuyacak. De ontkenning -ma staat direct achter de stam en wordt voor -yor -mu: okumuyorum, okumadım. Met een object betekent okumak ‘lezen’ (gazete okumak, mektubu okumak); met een plaats en zonder object betekent het vaak ‘daar studeren’: üniversitede okuyor.

Voorbeelden

• Ben şimdi gazete okuyorum.Ik lees nu een krant.De stam oku- eindigt op een klinker, dus -yor sluit zonder verbindingsklinker aan: oku + yor + um. Het voornaamwoord ben mag wegvallen.
• Mektubu dün akşam okudum.Ik heb de brief gisteravond gelezen.Na een klinker begint de uitgang van de verleden tijd met d, en de achterste ronde klinker u geeft -du. Mektubu is één bepaalde brief: p wordt b voor de accusatief -u.
• Yarın bu kitabı okuyacağım.Ik ga dit boek morgen lezen.Tussen de stamklinker en -acak komt een verbindings-y, en de k van -acak wordt voor de klinker van -ım zacht tot ğ. Kitabı is één bepaald boek: p wordt b voor de accusatief -ı.
• Ayşe üniversitede okuyor.Ayşe studeert aan de universiteit.Met een plaats en zonder object wordt okumak vaak gebruikt voor studeren op een school of universiteit. De derde persoon heeft geen persoonsuitgang: okuyor.
• Ali mesajı okumadı.Ali heeft het bericht niet gelezen.
• okuyacağımik zal lezenoku·yTussenklank -y-: de y tussen klinkers·acağ-ecek / -acak: de toekomende tijd·ım-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• okumuyorsunuzjullie lezen nietoku·muyor-miyor / -mıyor / -muyor / -müyor: niet doen·sunuz-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn

Let op

Behandel oku- niet als een stam op een medeklinker. okuuyorum of okıyorum voegen een klinker toe die er niet hoort, en okuacağım laat de y weg: goed is okuyorum en okuyacağım.

Probeer het zelf

1. Vul de tegenwoordige tijd in: Ik lees een boek.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   okuyorum

   okuyorum: de stam eindigt op de klinker u, dus -yor sluit zonder extra klinker aan, en -um markeert ben na de ronde o van -yor.

2. Vul de verleden tijd in: Gisteren heb ik de brief gelezen.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   okudum

   okudum: na een klinker begint de uitgang van de verleden tijd met d, de achterste ronde klinker u geeft -du, en -m markeert ben.

3. Vul de toekomende tijd in: Vanavond ga ik de krant lezen.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   okuyacağım

   okuyacağım: een verbindings-y scheidt de stamklinker van -acak, de achterklinker u geeft -acak, en de k wordt zacht tot ğ voor de klinker van -ım.

4. Maak de ontkenning in de tegenwoordige tijd: Wij lezen geen krant.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   okumuyoruz

   okumuyoruz: de ontkenning -ma volgt de stam en wordt voor -yor -mu, en -uz markeert biz.

Gebruik het vandaag

Schrijf vier zinnen over wat je leest: één in de tegenwoordige, één in de verleden, één in de toekomende tijd en één ontkennende. Omcirkel de verbindings-y in de toekomende tijd en controleer of de k een ğ is geworden.