Czynność jako rzeczownik z własnym wykonawcą

Zasada

-me/-ma tworzy od czasownika nazwę czynności. W ćwiczonym tu schemacie jawnie wskazany wykonawca występuje w dopełniaczu, a nazwa czynności ma zgodną z nim końcówkę dzierżawczą: senin gelmen, twoje przyjście. Cała grupa może być podmiotem: Senin gelmen bizi sevindiriyor. Jako dopełnienie przyjmuje przypadek wymagany przez czasownik główny: gelmeni istiyorum ma biernik, a gelmene izin veriyorum celownik. Zaimek w dopełniaczu można pominąć, gdy wiadomo, o kogo chodzi. Porównaj kalmak istiyorum (chcę zostać) i kalmanı istiyorum (chcę, żebyś został lub została).

Przykłady

• Senin gelmen bizi sevindiriyor.Cieszymy się, że przychodzisz.
• Ben senin gelmeni istiyorum.Chcę, żebyś przyszedł lub przyszła.
• Annem burada çalışmama izin veriyor.Mama pozwala mi tutaj pracować.
• Çocukların bahçede oynaması güzel.To miłe, że dzieci bawią się w ogrodzie.
• Bu akşam evde kalmak istiyorum.Chcę dziś wieczorem zostać w domu.
• Bu akşam evde kalmanı istiyorum.Chcę, żebyś dziś wieczorem został lub została w domu.
• Onun gelmesini istiyorum.Chcę, żeby on przyszedł lub ona przyszła.
• Onun gelmemesini istiyorum.Chcę, żeby on nie przyszedł lub ona nie przyszła.

Uważaj

Nie każde -me oznacza przeczenie. W gelmesini nazywa czynność, więc Onun gelmesini istiyorum ma sens twierdzący. Aby zaprzeczyć czynności, dodaj osobny sufiks przeczący przed sufiksem rzeczownikowym: gel-me-me-si-n-i → gelmemesini. Pierwsze -me przeczy, drugie tworzy nazwę czynności.

Spróbuj samodzielnie

1. Uzupełnij formą gelmek: ważne, żebyś wcześnie przyszedł lub przyszła.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gelmen

   gelmen: To ty masz przyjść, dlatego gelme otrzymuje dzierżawcze -n. Cała grupa jest podmiotem przy önemli, więc biernik nie jest potrzebny.

2. Uzupełnij formą okumak: chcę, żebyś przeczytał lub przeczytała tę książkę.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   okumanı

   okumanı: Ja chcę, ale ty czytasz. Do okuma dochodzi -n wskazujące czytelnika oraz -ı, bo cała czynność jest dopełnieniem istiyorum. Biernik w kitabı dotyczy książki i nie zastępuje końcówki przy nazwie czynności.

3. Uzupełnij formą çalışmak: mama pozwala mi tutaj pracować.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   çalışmama

   çalışmama: Pozwolenie dotyczy mojej pracy, zatem çalışma otrzymuje dzierżawcze -m i celownik -a. Podział to çalış-ma-m-a, bez przeczenia; mama pozwala, a pracuję ja.

4. Uzupełnij przeczącą formą rzeczownikową gelmek: chcę, żeby on dziś nie przyszedł lub ona nie przyszła.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gelmemesini

   gelmemesini: Chodzi o to, by ta osoba nie przyszła. Po przeczącym gelme- dodaj rzeczownikowe -me, dzierżawcze -si, łączące -n- i biernik -i. Jedno -me oznaczałoby życzenie, by jednak przyszła.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania: o swoim przyjściu jako podmiocie, o tym, co ma zrobić druga osoba, i o udzieleniu pozwolenia. Wskaż wykonawców i wyjaśnij brak końcówki przypadka, biernik albo celownik.