Przyrostek zwrotny: mycie i ubieranie się

Zasada

W utrwalonych czasownikach zwrotnych podmiot wykonuje czynność na sobie. Po samogłosce dodaj -n: yıka- zmienia się w yıkan-. Po spółgłosce wybierz -ın po a/ı, -in po e/i, -un po o/u lub -ün po ö/ü. Dalej dodaj końcówkę bezokolicznika lub czasu: giy-in-mek, giy-in-di. W tych przykładach spółgłoski tematu się nie zmieniają. Nie twórz w ten sposób form zwrotnych dowolnego czasownika. Ucz się też utrwalonych znaczeń: takınmak może oznaczać zakładanie dodatku do stroju lub przyjmowanie postawy.

Przykłady

• Elif erkenden yıkandı.Elif umyła się wcześnie.
• Mert odasında giyindi.Mert ubrał się w swoim pokoju.
• Annem şalıyla örtündü.Mama okryła się swoim szalem.
• yıkanmakmyć się; kąpać sięyıka·nPrzyrostek zwrotny: mycie i ubieranie się·mak-mek / -mak: bezokolicznik
• giyinmekubierać sięgiy·inPrzyrostek zwrotny: mycie i ubieranie się·mek-mek / -mak: bezokolicznik
• soyunmakrozbierać sięsoy·unPrzyrostek zwrotny: mycie i ubieranie się·mak-mek / -mak: bezokolicznik
• örtünmekokrywać sięört·ünPrzyrostek zwrotny: mycie i ubieranie się·mek-mek / -mak: bezokolicznik
• takınmakzakładać dodatek do stroju; przyjmować postawętak·ınPrzyrostek zwrotny: mycie i ubieranie się·mak-mek / -mak: bezokolicznik
• Mert ciddi bir tavır takındı.Mert przyjął poważną postawę.
• Kirli gömlek yıkandı.Brudna koszula została wyprana.

Uważaj

Ubierać się to giyinmek, ale zakładać konkretną koszulę to gömleği giymek: ubranie jest dopełnieniem czasownika giymek. Samo -n nie gwarantuje też znaczenia zwrotnego. W zdaniu Kirli gömlek yıkandı. koszula została wyprana, a nie wyprała się sama.

Spróbuj samodzielnie

1. Od yıka- utwórz bezokolicznik oznaczający „myć się”.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yıkanmak

   yıkanmak: temat yıka- już kończy się samogłoską, więc przed mak wystarczy n. Nie dodawaj kolejnego ı.

2. Od giy- utwórz bezokolicznik oznaczający „ubierać się”.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   giyinmek

   giyinmek: ostatnią samogłoską w giy- jest i, dlatego przyrostek też zawiera i. Litera y należy do tematu, nie jest głoską łączącą.

3. Od ört- utwórz bezokolicznik oznaczający „okrywać się”.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   örtünmek

   örtünmek: przednia zaokrąglona samogłoska ö wymaga ü. Temat pozostaje w postaci ört-; końcowe t nie przechodzi tutaj w d.

4. Wybierz giydim lub giyindim: Założyłem / założyłam swoją niebieską koszulę.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   giydim

   giydim: mavi gömleğimi wskazuje zakładaną rzecz. Z takim dopełnieniem używamy giymek; giyindim mówiłoby tylko o ubraniu się.

Użyj tego dzisiaj

Zbuduj trzy bezokoliczniki z tabeli. Następnie napisz zdanie o ubieraniu się i drugie o zakładaniu konkretnego ubrania. Sprawdź, przy którym czasowniku ubranie jest dopełnieniem.