Öğrencilerin konuşmak ile söylemek arasında seçim yapması için kısa bir not; ayırt edici soru, belirli bir sözün aktarılıp aktarılmadığıdır.

Temel fikir

Konuşmak konuşma eylemini ya da bir dili kullanmayı anlatır; karşıdaki kişi ile ya da -le/-la alır: babamla konuşuyorum. Söylemek belirli bir sözü aktarır; söylenen şey nesne, dinleyen kişi yönelme durumundadır: bana adını söyledi.

Karşılaştırılacak kalıplar
konuşmaksöylemek
Biz Türkçe konuşuyoruz.Biz bunu Türkçe söylüyoruz.
Müdürle konuşuyorum.Müdüre cevabı söylüyorum.
Toplantıda herkes konuştu.Toplantıda herkes fikrini söyledi.
Yavaş konuşma.Doğruyu söyle.

Örnekler

  • Annem telefonda konuşuyor.
  • Ali bana doğruyu söyledi.Dinleyen kişi yönelme durumundadır (bana), söylenen şey ise nesnedir (doğruyu). Söylemek bu kalıpla kullanılır.
  • Sen Türkçe konuşuyor musun?
  • Bana adını söyler misin?
  • Yarın komşularımızla uzun uzun konuşacağız.Konuşulan kişi, ile gibi -la alır: komşularımızla. Söylemek ile ise dinleyen kişi -a/-e alırdı.
  • Ne söylediğini anlamıyorum.
  • Biraz yavaş konuşur musunuz?
  • Ali şarkı söylüyor.Şarkı söylemek şarkı çalmanın kalıplaşmış adıdır; Türkçede şarkı “söylenir”. Şarkı konuşmak denmez.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler kendi dillerindeki söz ayrımına bakıp Ben Türkçe söylüyorum der. Dil adı konuşmak ile; ad, yalan ve şarkı söylemek ile kullanılır.

Kendin dene

  1. konuşmak ya da söylemek fiilini seçin ve şimdiki zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    konuşuyor

    konuşuyor: Almanca bir dildir; dil kullanmak konuşmaktır, belirli bir söz aktarmak değildir.

  2. konuşmak ya da söylemek fiilini seçin ve görülen geçmiş zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    söyledi

    söyledi: cevabı aktarılan bilgidir, bana dinleyen kişidir; bu kalıp söylemek ile kurulur.

  3. konuşmak ya da söylemek fiilini seçin ve “ben” için şimdiki zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    konuşuyorum

    konuşuyorum: konuşulan kişi -la alır (babamla) ve belirli bir söz aktarılmaz; fiil konuşmaktır.

  4. konuşmak ya da söylemek fiilini seçin ve olumsuz emir kipinde yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    söyleme

    söyleme: yalan söylenir (yalan söylemek); olumsuz emir, söyle gövdesine -me getirilerek kurulur.

Bugün kullan

Öğrencilerden konuşmak ile, söylemek ile ve bir dil adıyla birer cümle yazmalarını isteyin.