Emir kipi: gel, gelin, lütfen

Temel fikir

Tekil ikinci kişide emir, fiil kökünün kendisidir: gel, bak. Saygı ya da çoğul için kök, son ünlüye göre -in/-ın/-un/-ün alır: gelin, bakın, oturun; ünlüyle biten köklerde araya y girer: okuyun.

Örnekler

• Lütfen buraya gel.
• Lütfen kapıyı kapatın.
• Yarın bize gelin.
• gidingid·inNezaket emri: -in / -ın / -un / -ünKök git'tir; ünlüyle başlayan ek sondaki t'yi d'ye yumuşatır: gitin değil, gidin. Tek arkadaşa git denir.
• okuyunoku·yKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyı·unNezaket emri: -in / -ın / -un / -ünKök ünlüyle bittiği için ekten önce kaynaştırma ünsüzü y girer: oku + y + un.
• Elmayı yiyin.ye fiili düzensizdir: ekten önce e, i olur; yeyin değil, yiyin.
• Sessiz ol.

Dikkat et

Öğrenciler gitin yazar; kök sonundaki t, ünlüyle başlayan ekten önce d olur: gidin. Yabancıya ya da büyüğe kök biçimiyle (Gel) seslenmek de kaba kaçar.

Kendin dene

1. bakmak fiilinden tek bir arkadaşa söylenecek emir biçimini yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   bak

   bak: tek arkadaşa söylenen emir, kökün kendisidir; ek gelmez.

2. açmak fiiliyle pencere için saygılı bir istek kurun.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   açın

   açın: saygılı istek -in ister; son ünlü kalın ve düz a olduğu için ek -ın olur, ç değişmez.

3. gitmek fiilinden birkaç kişiye ya da saygıyla bir yabancıya söylenecek emri yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   gidin

   gidin: ek ünlüyle başladığı için git köküne gelince t, d'ye yumuşar; ince ünlü i ile ek -in olur.

4. okumak fiilinden birkaç kişiye ya da saygıyla bir yabancıya söylenecek emri yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   okuyun

   okuyun: kök ünlüyle bittiği için araya y girer; kalın ve yuvarlak u ile ek -un olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir arkadaşa, bir satıcıya ve bir sınıf grubuna üç istek cümlesi yazmalarını, biçimi kendilerinin seçmesini isteyin.