Bu derste öğrencinin yalnızca çekim tablosunu tamamlamasını değil, tarih adının iki anlamını bağlamdan ayırmasını hedefleyin. Bir kasabanın geçmişini anlatan metin ile toplantı planını karşılaştırarak iyelik ve belirtme durumu ayrımını görünür kılın.

Temel fikir

Sözcükte son ünlüye göre ince ünlülü ekler kullanılır; kökün sonundaki h korunur: tarihi, tarihe, tarihim. Ötümsüz h nedeniyle bulunma ve ayrılma biçimleri tarihte, tarihten olur. Tarih alan adı olarak genellikle tekildir; tarihler ise sıkça takvim günlerini belirtir. Kasabanın tarihi tamlamasında son i üçüncü tekil kişi iyelik ekidir. Bu yapıya durum eki geldiğinde kasabanın tarihini, kasabanın tarihinden biçimlerini gösterin.

Karşılaştırılacak kalıplar
BiçimKullanım
tarihyalın durum: geçmiş / takvim günü
tarihibelirtme durumu
tariheyönelme durumu
tarihtebulunma durumu
tarihtenayrılma durumu
tarihinilgi durumu
tarihlerçoğul: geçmişler / takvim günleri
tarihimbirinci tekil kişi iyeliği
tarihinikinci tekil kişi iyeliği
tarihiüçüncü tekil kişi iyeliği
tarihimizbirinci çoğul kişi iyeliği
tarihinizikinci çoğul kişi iyeliği
tarihleriüçüncü çoğul kişi iyeliği anlamında
tarihiniüçüncü tekil kişi iyeliği ve belirtme
tarihindenüçüncü tekil kişi iyeliği ve ayrılma
tarihimizibirinci çoğul kişi iyeliği ve belirtme

Örnekler

  • Ben tarihe ilgi duyuyorum.
  • Bugün tarihleri yeniden kontrol edelim.
  • Bu sergi tarihimizi anlatıyor.
  • Kasabanın tarihini eski mektuplardan öğreniyoruz.
  • Kasabanın tarihinden ilginç bir olay seçtik.
  • Tarihte bazı sorular cevapsız kalır.
  • Toplantı için iki tarih önerdiler.
  • Toplantının tarihi henüz belli değil.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci tarihi biçimini her yerde belirtme durumu sanabilir. Toplantının tarihi değişti cümlesinde tamlama öznedir; Toplantının tarihini değiştirdik cümlesinde ise belirtili nesnedir. Tarihleri biçimi de tek başına anlamı kesinleştirmez: çoğul belirtme veya üçüncü çoğul kişi iyeliği olabilir. Biçimi mutlaka cümle içinde çözdürün.

Kendin dene

  1. Tarih sözcüğünü bulunma durumuna getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    tarihte

    tarihte: geçmiş içindeki bir durumu anlatmak için bulunma durumu gerekir. Son ses h ötümsüzdür; son ünlü i olduğu için ek te olur.

  2. Tarih sözcüğünü tamlamaya ve araştırıyoruz yüklemine uygun biçimde yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    tarihini

    tarihini: kasabanın sözcüğü tamlayandır. Tarih adı iyelik ekini korur; araştırılan şeyi belirttiği için araya n alarak belirtme ekiyle tamamlanır.

  3. Tarih sözcüğünün çoğulunu cümlede belirtili nesne olacak biçimde yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    tarihleri

    tarihleri: karşılaştırılacak olanlar önceden önerilmiş günlerdir. Çoğul ler ekinden sonra bu belirli günleri nesne yapan i gelir.

  4. Tarih sözcüğüne bizim ile uyumlu iyelik ekini ve anlatıyor yükleminin gerektirdiği durum ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    tarihimizi

    tarihimizi: bizim sözcüğü birinci çoğul kişi iyeliğini gerektirir. Belgelerin anlattığı şey tarihimiz olduğundan bu biçime ayrıca belirtme eki i eklenir.

Bugün kullan

Öğrencilere bir kasabanın geçmişi ve önerilen toplantı günleri hakkında birer cümle yazdırın. Ardından bizim tarihimiz söz grubunu belirtili nesne yaptırın; iyelik eki ile durum ekini ayrı ayrı işaretlemelerini isteyin.