Bu B2 dersinde öğrencinin zarf-fiil ekini yalnız köke değil, edilgenlik veya yeterlik eki almış gövdeye de doğru getirmesini hedefleyin. Anlamı örnek bağlamlarda tekrar ve aşamalı değişme üzerinden ayırt ettirin.
Temel fikir
Tablodaki sekiz biçimi kök ya da gövdenin son sesiyle eşleştirin: a/ı → ı, e/i → i, o/u → u, ö/ü → ü. Son hece kalın ünlülerden sonra -ça, ince ünlülerden sonra -çe olur. ç f h k p s ş t seslerinden sonra ek t ile, diğer seslerden sonra d ile başlar. Ünlüyle biten gövdeye de doğrudan eklenir: oku + dukça. Zamanı yüklemden okutup zarf-fiilin içine kişi eki getirilmediğini gösterin; bu sayfanın odağı biçimlerin seçimi ve eklenişidir.
| Son ünlü | Ünlü veya ötümlü ünsüzden sonra | Örnek | Ötümsüz ünsüzden sonra | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| a, ı | -dıkça | yazdıkça | -tıkça | baktıkça |
| e, i | -dikçe | geldikçe | -tikçe | gittikçe |
| o, u | -dukça | okudukça | -tukça | konuştukça |
| ö, ü | -dükçe | gördükçe | -tükçe | düştükçe |
Örnekler
- Fotoğrafa baktıkça gülümsüyorum.
- Çorba soğudukça tadı değişiyor.
- Bu yolu yürüdükçe rahatlıyorum.
- Bu öykü okundukça farklı yorumlar ortaya çıkıyor.
- Düşünceler yazıldıkça netleşiyor.
- Okuyabildikçe yeni şeyler öğreniyorum.
- okundukçaokun-ın / -in / -un / -ün / -n: edilgenlik ekleridukçaTekrar ve aşamalı değişme zarf-fiili
- yazıldıkçayazılEdilgenlik eki: -ıl / -il / -ul / -üldıkçaTekrar ve aşamalı değişme zarf-fiili
- görüldükçegörülEdilgenlik eki: -ıl / -il / -ul / -üldükçeTekrar ve aşamalı değişme zarf-fiili
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci -dik sıfat-fiilinden hareketle iyelik eki ekleyebilir veya k sesini yumuşatabilir. Gördükçe biçiminde ç önündeki k korunur. Gittikçe sözcüğünde de ek ünsüzle başladığı için kökün t sesi değişmez.
Kendin dene
Görmek fiilinden her görüşte anlamını veren zarf-fiili yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gördükçe
gördükçe: gör- kökünün son sesi ötümlü r, son ünlüsü ince ve yuvarlak ö olduğu için biçim -dükçe olur. Öğrencinin bunu geçmiş zaman çekimi olarak okumadığını denetleyin.
Gitmek fiilinin köküne bu dersteki zarf-fiil ekini getirip sözcüğün tamamını yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gittikçe
gittikçe: Kökün sonundaki t korunur; ek de ötümsüz sesin ardından t ile başlar. İki t yazılır. Sözcüğün bağlama göre giderek anlamında da kullanılabildiğini belirtin.
Konuşmak fiilini kullanarak konuşma arttıkça sorunların azaldığını anlatın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
konuştukça
konuştukça: ş sesi ek başında t, son ünlü u ise ekte u gerektirir. Biz öznesi konuşanları zaten belirtir; araya birinci çoğul kişi eki girmez.
Yeterlik ekini koruyarak okuma olanağı buldukça anlamını veren sözcüğü tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okuyabildikçe
okuyabildikçe: Ekin bağlandığı gövde okuyabil- olduğu için son ünlü i esas alınır. Oku- kökündeki u üzerinden seçim yapmak, aradaki yeterlik ekini hesaba katmamaktır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Görmek fiilinden her görüşte anlamını veren zarf-fiili yazın.
Gitmek fiilinin köküne bu dersteki zarf-fiil ekini getirip sözcüğün tamamını yazın.
Konuşmak fiilini kullanarak konuşma arttıkça sorunların azaldığını anlatın.
Yeterlik ekini koruyarak okuma olanağı buldukça anlamını veren sözcüğü tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrenciden ünlüyle biten bir kök, sert ünsüzle biten bir kök ve yeterlik eki almış bir gövde seçmesini isteyin. Üç zarf-fiili cümlede kullandırıp her bağlamdaki tekrar veya değişme anlamını açıklatın.