Bu B2 çalışmasında öğrencinin ekleri tek tek adlandırmasından önce cümlenin ana yargısını bulmasını hedefleyin. İngilizce veya Fransızcadaki adın ardından gelen açıklamayı bekleyen öğrenci, Türkçede niteleyici öbeğin içinde kaybolabilir. Almanca ve Hollandacadaki sona gelen fiil deneyimi yardımcıdır, ancak tüm yapıları bire bir eşleştirmeyin.

Temel fikir

Önce ana yüklemi buldurun; kişi, zaman ve olumsuzluğu belirletin. Rapor örneğinde okudu üzerinden Müdür raporu okudu iskeletine ulaşın. Ardından nesneyi [yeni başlayan çalışanların hazırladığı] raporu biçiminde genişletin. Yeni başlayan öbeğinin müdürü değil çalışanları nitelediğini gösterin. [Toplantı bittikten sonra] okumanın zamanını, dikkatle ise nasıl gerçekleştiğini belirtir. Öğrenciler bu öbekleri işaretledikten sonra cümleyi baştan sona yeniden okusun. Amaç sözcükleri ters sırayla çevirmek değil, ana yargı ile ona bağlanan öbekleri ayırmaktır; eklerin kuruluşu bağlantılı dil bilgisi derslerinde ele alınır.

Örnekler

  • Ben senin gönderdiğin dosyayı akşam okuyacağım.
  • Biz toplantının erken başlayacağını bugün öğrendik.
  • Elif yağmur durunca çocukları bahçeye çıkardı.
  • Müdür, yeni başlayan çalışanların hazırladığı raporu toplantı bittikten sonra dikkatle okudu.
  • Zeynep, geçen hafta sipariş ettiği kitabın henüz gelmediğini bu sabah fark etti.
  • Akşam eve döndüğümüzde mutfak masasının üzerinde duran paketi kimsenin açmadığını gördük.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

İlk karşılaşılan adı bütün fiilsilerin öznesi sayma eğilimini kontrol edin. Kitap örneğinde sipariş veren ve fark eden Zeynep, gelmeyen ise kitaptır. Gelmediğini içindeki olumsuzluk, fark etti yüklemine taşınmaz. Yüklemi mutlaka son sözcükle özdeşleştirmeyin; devrik cümlede yüklemden sonra da öge bulunabilir.

Kendin dene

  1. Müdür, yeni başlayan çalışanların hazırladığı raporu toplantı bittikten sonra dikkatle okudu. Raporla ilgili cümlenin ana yüklemini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    okudu

    okudu: ana yargı müdürün okuma eylemidir. Hazırladığı raporu niteler; bittikten sonra okumanın zamanını belirler. Bu iki parça tek başına ana yargıyı vermez.

  2. Müdür, yeni başlayan çalışanların hazırladığı raporu toplantı bittikten sonra dikkatle okudu. Raporu kim hazırladı? Üç sözcüklük bir ad öbeğiyle yanıtlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yeni başlayan çalışanlar

    yeni başlayan çalışanlar: raporu hazırlayan kişiler bunlardır. Çalışanların biçimi hazırlayanları belirtir; müdürün görevi bu cümlede raporu okumaktır.

  3. Zeynep, geçen hafta sipariş ettiği kitabın henüz gelmediğini bu sabah fark etti. Kitapla ilgili cümlede olumsuzluk taşıyan sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    gelmediğini

    gelmediğini: olumsuzluk kitabın gelmesine ilişkindir. Zeynep bu durumu fark etmiştir; öğrencinin cümleyi fark etmeme olarak yorumlaması olumsuzluğun kapsamını karıştırdığını gösterir.

  4. Akşam eve döndüğümüzde mutfak masasının üzerinde duran paketi kimsenin açmadığını gördük. Paketle ilgili cümlede eve dönenleri gösteren kişi zamirini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    biz

    biz: döndüğümüzde içindeki kişi bilgisi eve dönenleri gösterir. Kimsenin ise paketi açma eylemine bağlıdır; eve dönmenin öznesi olarak alınamaz.

Bugün kullan

Kitap örneğini tahtaya yazın. Öğrencilerden önce ana yüklemi, sonra fark edilen durumu, onun içinde de kitabı niteleyen öbeği işaretlemelerini isteyin. Sipariş veren, gelmeyen ve fark eden için ayrı sorular sorun; son olarak cümleyi destek dillerinde doğal biçimde ifade ettirin.