Öğrencilerin gülmek fiilini dört kalıpta çekmeleri ve kime ya da neye güldüklerini söylemeleri için kısa bir not.
Temel fikir
Kök gül- kalın değil ince ve yuvarlak ünlülüdür; şimdiki zaman ve geçmiş ekleri buna uyar: gülüyorum, güldüm, gülmüyorum. -ecek ekinin yuvarlak biçimi olmadığından gülecek denir; ünlüyle başlayan kişi ekinden önce k yumuşar: güleceğim. Gülünen kişi ya da şey yönelme hâlindedir: bana gülüyor, espriye güldük.
| Kişi | Şimdiki zaman | Olumsuz şimdiki | Geçmiş zaman | Gelecek zaman |
|---|---|---|---|---|
| ben | gülüyorum | gülmüyorum | güldüm | güleceğim |
| sen | gülüyorsun | gülmüyorsun | güldün | güleceksin |
| o | gülüyor | gülmüyor | güldü | gülecek |
| biz | gülüyoruz | gülmüyoruz | güldük | güleceğiz |
| siz | gülüyorsunuz | gülmüyorsunuz | güldünüz | güleceksiniz |
| onlar | gülüyorlar | gülmüyorlar | güldüler | gülecekler |
Örnekler
- Bu espriye hepimiz güldük.Gülünen şey yönelme hâlindedir: espri + kaynaştırma y + e = espriye. Ayrı bir edat gerekmez.
- Neden bana gülüyorsun?ben zamiri yönelme hâlinde bene değil bana olur. Burada gülünen kişi banadır.
- Çocuklar bahçede çok gülüyor.
- Şaka komikti ama kimse gülmedi.Olumsuzluk eki -me- kök ile -di arasına girer: gül-me-di. kimse ile fiil olumsuz çekilir.
- Yarın sınavdan sonra çok güleceğiz.-ecek ekinin düz ünlüden başka biçimi yoktur: gülecek. Ünlüyle başlayan -iz öncesinde k yumuşar: güleceğiz. sonra öncesinde ad çıkma hâlindedir: sınavdan.
- Hatasına gülme, ona yardım et.Olumsuz emir kök ve -me ile kurulur: gülme. Gülünen şey burada da yönelme hâlindedir: hata-sı-na.
- gülmüyorumgülmüyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz-mi-yor ekinin ünlüsü köke uyar: ü'den sonra yuvarlak olur, -müyor.
- güldünüzgüldüGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tünüzGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler anadilindeki "-e gülmek" kalıbını belirtme hâliyle kurar (beni gülüyor) ya da ünlüyü düşürür (gülyor, gülmiyor). Düzeltirken yönelme hâlini ve yuvarlak ünlüyü birlikte gösterin.
Kendin dene
Şimdiki zamanla yazın (ben).
Cevabı veya örnek cevabı göster
gülüyorum
gülüyorum: kökün son ünlüsü ü olduğu için -üyor gelir, ardından -um eklenir.
Geçmiş zamanla yazın (biz).
Cevabı veya örnek cevabı göster
güldük
güldük: kök ötümlü l ile bittiği için d ile başlayan ek gelir; ü nedeniyle -dü olur, -k "biz" demektir.
Zamiri uygun hâlde yazın (sen).
Cevabı veya örnek cevabı göster
sana
sana: gülünen kişi yönelme hâlindedir ve sen zamiri sana olur, sene olmaz.
Gelecek zamanla yazın (ben).
Cevabı veya örnek cevabı göster
güleceğim
güleceğim: -ecek yuvarlaklaşmaz, ünlüyle başlayan -im öncesinde k yumuşayıp ğ olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Şimdiki zamanla yazın (ben).
Geçmiş zamanla yazın (biz).
Zamiri uygun hâlde yazın (sen).
Gelecek zamanla yazın (ben).
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden neye güldüklerini anlatan, her zamandan birer tane olmak üzere üç cümle yazmalarını ve gülünen sözcüğe yönelme ekini getirdiklerini denetlemelerini isteyin.