Öğrencilerin yüzmek fiilini dört kalıpta çekmeleri ve nerede ya da nereye yüzdüklerini söylemeleri için kısa bir not.
Temel fikir
Kök yüz- ince ve yuvarlak ünlülüdür (ü), son sesi ötümlü z'dir; şimdiki zaman ve geçmiş ekleri buna uyar: yüzüyorum, yüzmüyorum, yüzdüm. -ecek ekinin yuvarlak biçimi yoktur; ünlüyle başlayan kişi ekinden önce k yumuşar: yüzeceğim. Yüzülen yer bulunma hâlinde (denizde), varılan yer yönelme hâlindedir (kıyıya).
| Kişi | Şimdiki zaman | Olumsuz şimdiki | Geçmiş zaman | Gelecek zaman |
|---|---|---|---|---|
| ben | yüzüyorum | yüzmüyorum | yüzdüm | yüzeceğim |
| sen | yüzüyorsun | yüzmüyorsun | yüzdün | yüzeceksin |
| o | yüzüyor | yüzmüyor | yüzdü | yüzecek |
| biz | yüzüyoruz | yüzmüyoruz | yüzdük | yüzeceğiz |
| siz | yüzüyorsunuz | yüzmüyorsunuz | yüzdünüz | yüzeceksiniz |
| onlar | yüzüyorlar | yüzmüyorlar | yüzdüler | yüzecekler |
Örnekler
- Ben denizde yüzüyorum.Yüzülen yer bulunma hâlindedir: deniz + de = denizde; son ünlü ince, son ses ötümlü olduğundan -de gelir. ben zamiri düşebilir: Denizde yüzüyorum.
- Annem iyi yüzüyor.
- Biz dün havuzda yüzdük.
- Hafta sonu yüzeceğiz.Kök ünsüzle bittiği için -ecek doğrudan eklenir: yüz-ecek. Ünlüyle başlayan -iz öncesinde k yumuşar: yüzeceğiz. Hafta sonu burada ek almaz.
- Çocuklar karşı kıyıya yüzdü.Varılan yer yönelme hâlindedir: kıyı + kaynaştırma y + a = kıyıya. Yer bildiren kıyıda ile karşılaştırın.
- Bugün yüzmedim, çünkü deniz soğuktu.
- yüzmüyorumyüzmüyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- yüzdünüzyüzdüGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tünüzGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)Kök ötümlü z ile bittiği için geçmiş zaman eki -dü olur, -tü olmaz: yüz-dü-nüz. ü hem zaman ekini hem kişi ekini yuvarlaklaştırır.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler yüzülen yere yönelme eki getirir (denize yüzüyorum) ya da fiili ad olan yüz (çehre; sayı) ile karıştırır. Düzeltirken eylemin yerini ve yönünü ayrı ayrı sorun: nerede? nereye?
Kendin dene
Şimdiki zamanla yazın (ben).
Cevabı veya örnek cevabı göster
yüzüyorum
yüzüyorum: kökün son ünlüsü ü olduğu için -üyor gelir, ardından -um eklenir.
Geçmiş zamanla yazın (onlar).
Cevabı veya örnek cevabı göster
yüzdüler
yüzdüler: z ötümlü olduğundan geçmiş zaman eki d ile başlar; ü nedeniyle -dü olur, çokluk için -ler gelir.
Eki ekleyin (bulunma hâli).
Cevabı veya örnek cevabı göster
gölde
gölde: yüzme eylemi gölün içinde olur, bu yüzden bulunma hâli kullanılır; l ötümlü, ö ince ünlü olduğundan -de gelir.
Gelecek zamanla yazın (ben).
Cevabı veya örnek cevabı göster
yüzeceğim
yüzeceğim: -ecek yuvarlaklaşmaz, ünlüyle başlayan -im öncesinde k yumuşayıp ğ olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Şimdiki zamanla yazın (ben).
Geçmiş zamanla yazın (onlar).
Eki ekleyin (bulunma hâli).
Gelecek zamanla yazın (ben).
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden yüzmeyle ilgili, her zamandan birer tane olmak üzere dört cümle yazmalarını ve yüzülen yerlere bulunma ekini getirdiklerini denetlemelerini isteyin.