oturmak of yaşamak: zitten, wonen of leven

Het idee

Oturmak beschrijft het lichaam: gaan zitten of zitten (Lütfen şu koltuğa oturun), en ook het huis waarin je woont: een verdieping, een gebouw, een straat (Biz üçüncü katta oturuyoruz). Yaşamak beschrijft het leven zelf: in leven zijn (Dedem hâlâ yaşıyor), je leven doorbrengen in een stad of land (Kardeşim yurt dışında yaşıyor), en dieren en hun leefgebied (Penguenler soğuk yerlerde yaşar). Voor een woonadres hoor je vaak oturmak; voor een hele stad, een land of een levenswijze is yaşamak het veiligere werkwoord.

Voorbeelden

• Biz üçüncü katta oturuyoruz.Wij wonen op de derde verdieping.Oturmak betekent hier wonen op een adres: een verdieping, een gebouw, een straat. Het voornaamwoord biz mag wegvallen: Üçüncü katta oturuyoruz.
• Penguenler soğuk yerlerde yaşar.Pinguïns leven op koude plaatsen.Yaşar is de aoristus, de vorm voor algemene feiten over dieren; hij gaat een beetje verder dan de onvoltooid tegenwoordige tijd. Penguenler oturur zou zeggen dat pinguïns zitten.
• Lütfen şu koltuğa oturun.Gaat u alstublieft in die fauteuil zitten.Hier is oturmak een lichaamshouding: gaan zitten. Oturun is het beleefde gebod, en koltuk verzacht tot koltuğ- voor de klinker van -a.
• Dedem hâlâ yaşıyor.Mijn opa leeft nog.Yaşamak betekent ook in leven zijn. Dedem hâlâ oturuyor zou zeggen dat hij nog zit of nog op hetzelfde adres woont.
• Kardeşim yurt dışında yaşıyor.Mijn broer of zus woont in het buitenland.
• Çocuklar sınıfta sessizce oturuyor.De kinderen zitten rustig in de klas.
• Dün akşam kafede iki saat oturduk.Gisteravond hebben we twee uur in het café gezeten.
• Nerede oturuyorsun?Waar woon je?In een gesprek gaat dit over je huis, niet over je stoel. Het antwoord noemt een woonplaats, zoals Ankara'da.

Let op

De vraag Nerede oturuyorsun? gaat meestal over waar je woont, niet over welke stoel je neemt; antwoorden met Kafedeyim mist het punt. En oturmak kan het leven zelf niet vervangen: Dedem hâlâ oturuyor zegt dat hij nog zit (of nog op hetzelfde adres woont), niet dat hij nog leeft, en Penguenler oturur zou zeggen dat pinguïns zitten.

Probeer het zelf

1. Kies oturmak of yaşamak en schrijf het in de onvoltooid tegenwoordige tijd: de kat zit op de bank.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   oturuyor

   oturuyor: de kat zit op de bank, dat is een lichaamshouding, dus oturmak; de laatste klinker van otur is u, daarom is het einde -uyor.

2. Kies oturmak of yaşamak en schrijf het in de onvoltooid tegenwoordige tijd: mijn opa leeft nog.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   yaşıyor

   yaşıyor: in leven zijn hoort bij yaşamak, dat kan oturmak niet zeggen; de stam yaşa- verliest zijn a voor -ıyor.

3. Schrijf oturmak als beleefd gebod: ga hier alstublieft zitten.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   oturun

   oturun: dit is het verzoek om te gaan zitten, dus oturmak; de laatste klinker u geeft het beleefde gebiedende einde -un.

4. Schrijf yaşamak in de aoristus, de vorm voor algemene feiten: beren leven in het bos.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   yaşar

   yaşar: een leefgebied is een kwestie van leven, dus yaşamak; de stam eindigt op de klinker a, daarom voegt de aoristus alleen -r toe.

Gebruik het vandaag

Schrijf vier zinnen: waar je nu woont, waar je familie leeft, waar je vandaag hebt gezeten en één feit over een dier. Kies steeds oturmak of yaşamak.