oturmak czy yaşamak: siedzieć, mieszkać czy żyć

Zasada

Oturmak opisuje ciało: usiąść lub siedzieć (Lütfen şu koltuğa oturun), a także dom, w którym mieszkasz: piętro, budynek, ulicę (Biz üçüncü katta oturuyoruz). Yaşamak opisuje samo życie: bycie żywym (Dedem hâlâ yaşıyor), spędzanie życia w mieście lub kraju (Kardeşim yurt dışında yaşıyor) oraz zwierzęta i ich środowisko (Penguenler soğuk yerlerde yaşar). Przy adresie domowym często mówi się oturmak; przy całym mieście, kraju lub stylu życia bezpieczniejszy jest yaşamak.

Przykłady

• Biz üçüncü katta oturuyoruz.Mieszkamy na trzecim piętrze.Oturmak oznacza tu mieszkanie pod jakimś adresem: piętro, budynek, ulica. Zaimek biz można pominąć: Üçüncü katta oturuyoruz.
• Penguenler soğuk yerlerde yaşar.Pingwiny żyją w zimnych miejscach.Yaşar to aoryst, forma ogólnych faktów o zwierzętach; wykracza trochę poza czas teraźniejszy ciągły. Penguenler oturur mówiłoby, że pingwiny siedzą.
• Lütfen şu koltuğa oturun.Proszę usiąść w tamtym fotelu.Tu oturmak to postawa ciała: usiąść. Oturun to grzeczny rozkaz, a koltuk przed samogłoską końcówki -a zmiękcza się do koltuğ-.
• Dedem hâlâ yaşıyor.Mój dziadek jeszcze żyje.Yaşamak znaczy też być żywym. Dedem hâlâ oturuyor mówiłoby, że dziadek nadal siedzi albo nadal mieszka pod tym samym adresem.
• Kardeşim yurt dışında yaşıyor.Mój brat albo moja siostra mieszka za granicą.
• Çocuklar sınıfta sessizce oturuyor.Dzieci siedzą cicho w klasie.
• Dün akşam kafede iki saat oturduk.Wczoraj wieczorem siedzieliśmy w kawiarni dwie godziny.
• Nerede oturuyorsun?Gdzie mieszkasz?W rozmowie to pytanie dotyczy twojego domu, a nie krzesła. Odpowiedź podaje miejsce zamieszkania, na przykład Ankara'da.

Uważaj

Pytanie Nerede oturuyorsun? zwykle dotyczy tego, gdzie mieszkasz, a nie na którym miejscu siedzisz; odpowiedź Kafedeyim mija się z pytaniem. Oturmak nie zastąpi też samego życia: Dedem hâlâ oturuyor znaczy, że dziadek nadal siedzi (albo nadal mieszka pod tym samym adresem), a nie że żyje, a Penguenler oturur mówiłoby, że pingwiny siedzą.

Spróbuj samodzielnie

1. Wybierz oturmak lub yaşamak i wpisz w czasie teraźniejszym ciągłym: kot siedzi na kanapie.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   oturuyor

   oturuyor: kot siedzi na kanapie, to postawa ciała, więc oturmak; ostatnia samogłoska rdzenia otur to u, dlatego końcówka brzmi -uyor.

2. Wybierz oturmak lub yaşamak i wpisz w czasie teraźniejszym ciągłym: mój dziadek jeszcze żyje.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yaşıyor

   yaşıyor: bycie żywym należy do yaşamak, a oturmak tego nie wyrazi; rdzeń yaşa- traci a przed -ıyor.

3. Wpisz oturmak jako grzeczny rozkaz: proszę tu usiąść.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   oturun

   oturun: to prośba, by usiąść, więc oturmak; ostatnia samogłoska u daje grzeczną końcówkę rozkazu -un.

4. Wpisz yaşamak w aoryście, formie ogólnych faktów: niedźwiedzie żyją w lesie.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yaşar

   yaşar: środowisko życia to sprawa życia, więc yaşamak; rdzeń kończy się samogłoską a, dlatego aoryst dodaje tylko -r.

Użyj tego dzisiaj

Napisz cztery zdania: gdzie teraz mieszkasz, gdzie mieszka twoja rodzina, gdzie dziś usiadłeś lub usiadłaś i jeden fakt o zwierzęciu. Przy każdym wybierz oturmak albo yaşamak.