Bekijk de gebeurtenis vanuit het perspectief van de spreker: staat ze op het punt te gebeuren, of gebeurde ze bijna maar uiteindelijk niet? Je leert ook herkennen wanneer het om een doel gaat.

Het idee

Een infinitief gevolgd door üzere geeft aan dat iets op het punt staat te gebeuren: sönmek üzere. Schrijf de woorden los en zet de persoonsuitgang aan üzere: çıkmak üzereyiz. Kilitlemek üzereydim verplaatst dat moment naar het verleden, maar zegt op zichzelf niet of de deur uiteindelijk op slot ging. In düşeyazdı gebeurde de val bijna, maar niet echt. Deze samenstelling schrijf je als één woord; je komt haar vooral tegen in literaire verhalen. In gesprekken is ook neredeyse düşecekti gebruikelijk. Het hulpwerkwoord yaz- betekent hier niet “schrijven” en behoudt na de verbindingsklinker zijn eigen klinker: düşeyazdı.

Voorbeelden

  • Biz sahneye çıkmak üzereyiz.We staan op het punt het podium op te gaan.
  • Son mum sönmek üzere.De laatste kaars staat op het punt uit te gaan.
  • Sepet elimden düşeyazdı.De mand viel bijna uit mijn hand.
  • Fırındaki ekmek yanmak üzere.Het brood in de oven staat op het punt aan te branden.
  • Kapıyı kilitlemek üzereydim, telefon çaldı.Ik stond op het punt de deur op slot te doen toen de telefoon ging.
  • Rafı silerken vazo düşeyazdı ama hemen tuttum.Terwijl ik de plank afnam, viel de vaas bijna, maar ik ving hem meteen op.
  • Neredeyse merdivenden düşecektim.Ik viel bijna van de trap.
  • Yeni projeyi görüşmek üzere toplandık.We kwamen bijeen om het nieuwe project te bespreken.

Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.

Let op

Vertaal -mek üzere niet altijd als “op het punt staan”. In Yeni projeyi görüşmek üzere toplandık zijn de mensen al bijeengekomen; görüşmek üzere noemt hun doel. Düşeyazdı beschrijft juist een bijna-val in het verleden, geen gebeurtenis die nog moet plaatsvinden.

Probeer het zelf

  1. Het brood is nog niet aangebrand; haal het er nu uit. Kies de uitdrukking voor iets wat op het punt staat te gebeuren.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    yanmak üzere

    yanmak üzere: het brood kan nog worden gered door het er nu uit te halen. Yanayazdı zou terugblikken op een al afgewend gevaar en geeft niet dezelfde dringende waarschuwing.

  2. De mand viel niet op de grond, omdat je hem opving. Kies het bijpassende werkwoord.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    düşeyazdı

    düşeyazdı: door de mand op te vangen bleef een val uit. Düştü zou zeggen dat de mand wel viel en daarmee de gegeven afloop veranderen.

  3. De telefoon ging toen je net de deur op slot wilde doen. Kies de vorm voor dat moment in het verleden.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    üzereydim

    üzereydim: çaldı plaatst de scène in het verleden; het op slot doen stond toen op het punt te gebeuren. Üzereyim zou naar nu verwijzen.

  4. De bijeenkomst had een doel: het nieuwe project bespreken. Kies de passende woordgroep.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    görüşmek üzere

    görüşmek üzere: deze woordgroep vertelt waarom we bijeenkwamen. Görüşmek üzereyiz is een zelfstandig gezegde, “we staan op het punt te bespreken”, en past niet op de plaats van deze doelbepaling.

Gebruik het vandaag

Schrijf een zin over iets wat op het punt staat te gebeuren en een over een vermeden ongeluk. Voeg een zin toe waarin üzere een doel aangeeft en leg uit hoe het hoofdwerkwoord die betekenis duidelijk maakt.