-sa / -se: wensen met keşke

Het idee

Voeg -sa toe na de laatste stamklinker a ı o u, en -se na e i ö ü. Daarna volgt de persoonsuitgang van de voorwaardelijke wijs: -m, -n, geen uitgang, -k, -nız/-niz, -lar/-ler. Na een klinker is geen verbindingsmedeklinker nodig: oku-sa-k. De ontkenning staat vóór het wenssuffix: yat-ma-sa-m. Met keşke kan de zin zelfstandig een wens uitdrukken. Hier gaat het om nu of later; spijt over gisteren krijgt meestal -saydı/-seydi, zoals in Keşke dün gelseydim.

Voorbeelden

• Keşke yarın birlikte yüzsek.Konden we morgen maar samen zwemmen.
• Keşke bu akşam evde kalsak.Konden we vanavond maar thuisblijven.
• Keşke komşular biraz sessiz konuşsalar.Praatten de buren maar wat zachter.
• gelsemals ik zou komengel·se-sa / -se: wensen met keşke·mPersoonsuitgangen in de voorwaardelijke vorm: -m, -n, -k
• yüzsekals we zouden zwemmenyüz·se-sa / -se: wensen met keşke·kPersoonsuitgangen in de voorwaardelijke vorm: -m, -n, -k
• kalsakals we zouden blijvenkal·sa-sa / -se: wensen met keşke·kPersoonsuitgangen in de voorwaardelijke vorm: -m, -n, -k
• dinlesenizals jullie zouden luisteren / als u zou luisterendinle·se-sa / -se: wensen met keşke·nizPersoonsuitgangen in de voorwaardelijke vorm: -m, -n, -k
• Keşke yarın erken kalkmasam.Hoefde ik morgen maar niet vroeg op te staan.

Let op

Keşke bepaalt niet wie handelt. In Keşke gelsen wens ik dat jij komt: -n verwijst naar jou. Zet niet achter iedere wens -m alleen omdat jij degene bent die de wens uitspreekt.

Probeer het zelf

1. Vul de wens voor morgen aan: kon ik ook maar met jullie komen. Gebruik gelmek met ben.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   gelsem

   gelsem: In de opgave is ben degene die moet komen. De voorklinker van gel- vraagt om -se; -m geeft de eerste persoon enkelvoud aan.

2. Vul de wens aan: konden we in het weekend maar meer lezen. Gebruik okumak met biz.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   okusak

   okusak: Bij biz hoort -k. De laatste u van oku- leidt tot -sa, dat rechtstreeks aansluit: er komt geen extra y tussen.

3. Vul de ontkennende wens aan: ging ik vanavond maar niet laat naar bed. Gebruik yatmak met ben.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   yatmasam

   yatmasam: De gewenste situatie is niet laat naar bed gaan. Daarom staat -ma vóór -sa. De laatste -m verwijst naar de spreker; de zin meldt geen werkelijke bedtijd.

4. Vul de wens aan: namen jullie morgen maar deze weg. Gebruik gitmek met siz.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   gitseniz

   gitseniz: Bij siz komt na -se de uitgang -niz. De stam git- behoudt zijn t, omdat het volgende suffix met de medeklinker s begint.

Gebruik het vandaag

Schrijf twee wensen voor morgen: één over jezelf en één over meerdere vrienden. Maak er één ontkennend en omcirkel de uitgang die aangeeft wie de handeling uitvoert.