inmek: uitstappen en afdalen

Het idee

De stam in- eindigt op de stemhebbende medeklinker n en heeft de voorklinker i, daarom volgen -iyor, -di en -ecek: iniyorum, indim (met d, niet t) en ineceğim (de k van -ecek wordt ğ vóór de klinker van -im). Ontkennend is het inmiyorum. Wat je verlaat staat in de ablatief: otobüsten inmek, trenden inmek. De halte waar je uitstapt staat in de locatief (durakta), en de plaats of waarde die je bereikt, zoals bij een landend vliegtuig of een dalende temperatuur, in de datief: Ankara'ya, sıfıra. Het werkwoord heeft geen lijdend voorwerp; om iets naar beneden te brengen heb je indirmek nodig.

Voorbeelden

• Ben bir sonraki durakta ineceğim.Ik stap bij de volgende halte uit.De halte waar je uitstapt staat in de locatief: durakta, met -ta omdat de k stemloos is. Het voornaamwoord ben mag wegvallen, want -im zegt al ‘ik’.
• Biz dün akşam trenden indik.Gisteravond zijn we uit de trein gestapt.Waar je uit stapt staat in de ablatief: trenden, niet trende. De verleden tijd van in- is indik, met d omdat n stemhebbend is; na een stemloze medeklinker zou het t zijn.
• Çocuk her sabah merdivenden iniyor.Het kind komt elke ochtend de trap af.Inmek betekent ook naar beneden gaan, en waarlangs je afdaalt staat in de ablatief: merdivenden. Her sabah (elke ochtend) kan ook vooraan staan.
• Uçak Ankara'ya inecek.Het vliegtuig landt in Ankara.Bij een vliegtuig betekent inmek landen, en de plaats die het bereikt staat in de datief: Ankara'ya. De k van -ecek blijft staan omdat er geen uitgang op volgt.
• Gece sıcaklık sıfıra indi.’s Nachts daalde de temperatuur tot nul.Inmek zegt ook dat een waarde daalt, en de waarde die bereikt wordt staat in de datief: sıfıra, met -a omdat de laatste klinker van sıfır een achterklinker is.
• Neden inmiyorsun?Waarom stap je niet uit?De ontkenning -mi- staat tussen de stam en -yor: in-mi-yor-sun. Het vraagwoord neden (waarom) staat meestal voorop.
• iniyorumik stap uitin·iyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: nu bezig·um-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• ineceğimik zal uitstappenin·eceğ-ecek / -acak: de toekomende tijd·im-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• otobüstenuit de busotobüs·ten-den / -dan / -ten / -tan: van, uit

Let op

Zeg niet otobüste inmek of otobüse inmek voor ‘uit de bus stappen’: wat je verlaat staat in de ablatief, otobüsten inmek. Het tegenovergestelde binmek (instappen) vraagt juist de datief: otobüse binmek. Schrijf ook iniyorum, nooit inyorum (het achtervoegsel -iyor houdt zijn klinker) of inıyorum (de stamklinker is een voorklinker, dus i en niet ı).

Probeer het zelf

1. Ik stap hier uit. Voeg aan de stam in- de uitgang van de continue tegenwoordige tijd voor ben toe.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   iniyorum

   iniyorum: de stam eindigt op een medeklinker, dus -iyor sluit direct aan met de voorklinker i; -um staat voor ‘ik’.

2. Gisteravond zijn we uitgestapt. Voeg aan de stam in- de verleden tijd voor biz toe.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   indik

   indik: de n is stemhebbend, dus de verleden tijd begint met d en niet met t; de voorklinker i geeft -di, en -k staat voor ‘wij’.

3. Bij welke halte stap je uit? Voeg aan de stam in- de toekomende tijd voor sen toe.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   ineceksin

   ineceksin: de voorklinker geeft -ecek; de k blijft staan omdat -sin met een medeklinker begint en niets hem verzacht.

4. Voeg de ablatief toe aan vapur (veerboot): van de veerboot afstappen.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   vapurdan

   vapurdan: je verlaat de veerboot, dus de ablatief; vapur eindigt op de stemhebbende r, vandaar d, en de achterklinker u geeft -dan.

Gebruik het vandaag

Schrijf vier zinnen over een reis: tegenwoordige, verleden en toekomende tijd en één ontkennende zin. Controleer of elk voertuig dat je verlaat een ablatiefuitgang heeft.