dinlemek i duymak: słuchać czy słyszeć

Zasada

Dinlemek znaczy poświęcać dźwiękowi uwagę: radyoyu dinliyorum. Duymak znaczy, że dźwięk lub wiadomość do ciebie dociera, czy tego chcesz, czy nie: sesi duydum. Oba czasowniki biorą dopełnienie bliższe, więc nie ma tu odpowiednika „do” ani „o”: şarkıyı dinlemek, haberi duymak. Przy duymak źródło dostaje -den: senden duydum.

Przykłady

• Telefonda seni duymuyorum.Nie słyszę cię przez telefon.Duymuyorum mówi po prostu, że dźwięk do ciebie nie dociera. Tak zwykle mówi się, że kogoś nie słychać.
• Sabah sahilde dalgaları dinliyorum.Rano na plaży słucham fal.Uwagę poświęca się z wyboru, więc dinlemek; dalgaları to dopełnienie bliższe z -ı, a nie „do fal”.
• Komşunun köpeğini bütün gece duydum.Całą noc było słychać psa sąsiada.
• Yarın akşam konseri dinleyeceğiz.Jutro wieczorem będziemy słuchać koncertu.
• Zil çalıyor ama kimse duymuyor.Dzwonek dzwoni, ale nikt go nie słyszy.
• Bu haberi dün akşam duydum.Ta wiadomość dotarła do mnie wczoraj wieczorem.Duymak znaczy też dowiedzieć się o czymś: wiadomość dociera do ciebie skądś. Haberi jest dopełnieniem bliższym.
• Seni duydum ama dinlemek istemiyorum.Słyszę cię, ale nie chcę słuchać.Oba czasowniki obok siebie: głos do ciebie dotarł (duydum), ale nie chcesz poświęcić mu uwagi (dinlemek).
• Dün gece yağmurun sesini duydun mu?Czy zeszłej nocy słyszałeś/słyszałaś szum deszczu?
• Bu adı ilk kez senden duydum.Tę nazwę po raz pierwszy usłyszałem/usłyszałam od ciebie.Przy duymak osoba, od której coś usłyszałeś, dostaje -den: senden. Usłyszana rzecz, adı, dostaje -ı.

Uważaj

Nie używaj duymak do tego, czego słuchasz z własnej woli. Müzik duyuyorum mówi, że muzyka dociera do twoich uszu, na przykład od sąsiada; o własnej playliście powiesz müzik dinliyorum. W drugą stronę też to nie działa: hałas, którego nie da się uniknąć, to duymak, a seni duymuyorum to zwykły sposób, by powiedzieć, że nie słychać kogoś na kiepskiej linii.

Spróbuj samodzielnie

1. Wstaw czasownik: Celowo słucham radia.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   dinliyorum

   dinliyorum: radio wybierasz sam, więc dinlemek; dinle + -iyor + -um daje dinliyorum.

2. Wstaw czasownik: Zeszłej nocy usłyszałem/usłyszałam głos sąsiada bez żadnego starania.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   duydum

   duydum: głos dotarł do ciebie bez wysiłku, więc duymak; czas przeszły to duy + -du + -m.

3. Wstaw czasownik: Dźwięk jest kiepski, nie słyszę cię.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   duymuyorum / duyamıyorum

   duymuyorum / duyamıyorum: na złej linii dźwięk nie dociera, to słyszenie, więc duymak; -mu- tworzy przeczenie. Poprawne jest też duyamıyorum.

4. Wstaw czasownik: Uważnie słuchamy nauczyciela.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   dinliyoruz

   dinliyoruz: uważne słuchanie nauczyciela to wybór, więc dinlemek; -iyor + -uz daje dinliyoruz.

Użyj tego dzisiaj

Napisz cztery zdania o dzisiejszych dźwiękach: dwa o takich, których celowo słuchałeś/słuchałaś, i dwa o takich, które po prostu do ciebie dotarły. Sprawdź, czy każdy czasownik pasuje do twojego wyboru.