Rozpoznasz, czy wyrażenie wskazuje porównanie, przybliżoną ilość czy punkt końcowy. To pozwoli ustalić, kiedy dek może zastąpić kadar bez zmiany podstawowego znaczenia.

Zasada

Przy granicy czasowej lub przestrzennej oba słowa występują po celowniku: akşama kadar / akşama dek to „do wieczora”, a köprüye kadar / köprüye dek — „aż do mostu”. Granicę może wyznaczać też zdarzenie: ışık sönene kadar / ışık sönene dek, „aż zgaśnie światło”. Równość wyraża kadar: ablam kadar hızlı, „tak szybko jak moja starsza siostra”. Przybliżoną ilość również określa kadar: iki saat kadar, „około dwóch godzin”. W tych porównaniach i przybliżeniach nie można wstawić dek. Oba słowa zapisujemy osobno; budowę poprzedzających je form omawiają powiązane lekcje gramatyki i przyrostków.

Porównaj konstrukcje
WyrażenieZnaczenie i wybór
akşama kadar / akşama dekDo wieczora: granica czasowa; oba słowa pasują.
köprüye kadar / köprüye dekAż do mostu: granica przestrzenna; oba słowa pasują.
ablam kadar hızlıTak szybko jak moja starsza siostra: porównanie; tylko kadar.
iki saat kadarOkoło dwóch godzin: przybliżony czas trwania; tylko kadar.
ışık sönene kadar / ışık sönene dekAż zgaśnie światło: zdarzenie jako granica; oba słowa pasują.

Przykłady

  • Biz akşama kadar atölyedeyiz.Jesteśmy w warsztacie do wieczora.
  • Çocuklar öğlene dek bahçede oynadı.Dzieci bawiły się w ogrodzie do południa.
  • Bugün yol köprüye dek kapalı.Dzisiaj droga jest zamknięta aż do mostu.
  • Bu raf öteki kadar geniş.Ta półka jest tak samo szeroka jak tamta.
  • Ablam kadar hızlı koşamıyorum.Nie potrafię biegać tak szybko jak moja starsza siostra.
  • Yolculuk iki saat kadar sürdü.Podróż trwała około dwóch godzin.
  • Işık sönene dek burada bekle.Poczekaj tutaj, aż zgaśnie światło.
  • Bu çanta sandığım kadar ağır değil.Ta torba nie jest tak ciężka, jak mi się wydawało.

Odczyt korzysta z tureckiego głosu syntetycznego dostępnego na urządzeniu. Jakość i dostępność są różne; funkcja nie ocenia twojej wymowy.

Uważaj

Nie wystarczy zauważyć, że zdanie dotyczy czasu: iki saat kadar podaje przybliżoną długość trwania, ale saat ikiye kadar wyznacza godzinę drugą jako koniec. Tylko w drugim wyrażeniu dek zachowuje znaczenie. W benim kadar osoba stanowi punkt odniesienia w porównaniu, a nie cel ruchu.

Spróbuj samodzielnie

  1. Bu ip öteki ___ uzun. Uzupełnij lukę słowem kadar lub dek; możliwe są też obie odpowiedzi.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    kadar

    kadar: Oba sznurki mają równą długość. Öteki wskazuje sznurek, z którym porównujemy drugi; nie ma tu punktu końcowego dla dek.

  2. Konser gece yarısına ___ sürdü. Uzupełnij lukę słowem kadar lub dek; możliwe są też obie odpowiedzi.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    kadar / dek

    kadar / dek: Koncert skończył się o północy. Gece yarısına już wskazuje tę granicę, więc pasują oba słowa; nie szacujemy liczby godzin trwania koncertu.

  3. Çorba on dakika ___ kaynadı. Uzupełnij lukę słowem kadar lub dek; możliwe są też obie odpowiedzi.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    kadar

    kadar: Zupa gotowała się mniej więcej dziesięć minut. On dakika mierzy czas trwania i nie ma końcówki celownika; dek nie wyrażałoby tego przybliżenia.

  4. Yağmur dinene ___ burada kalalım. Uzupełnij lukę słowem kadar lub dek; możliwe są też obie odpowiedzi.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    kadar / dek

    kadar / dek: Ustanie deszczu wyznacza koniec proponowanego pozostania tutaj. Forma dinene przedstawia to zdarzenie jako granicę, więc pasują oba słowa.

Użyj tego dzisiaj

Napisz porównanie, zdanie z przybliżonym czasem trwania i zdanie z punktem końcowym. Zastąp kadar przez dek tylko tam, gdzie sens się nie zmienia. Wyjaśnij, co kończy się w tym punkcie.