gerek, lazım, zorunda: musieć i potrzebować

Zasada

Żeby powiedzieć, że coś trzeba zrobić, zamień czasownik w rzeczownik przez -me/-ma, dodaj końcówkę dzierżawczą wskazującą osobę i postaw po niej gerek lub lazım. Te dwa słowa nigdy się nie zmieniają: kalkmam gerek, gitmen lazım, gitmesi gerek. Z zorunda jest inaczej: czasownik zostaje w bezokoliczniku, a osoba idzie na zorunda: gitmek zorundayım. Gdy nie trzeba, postaw formę rzeczownikową w celowniku i dodaj gerek yok: gitmene gerek yok. zorunda değilim znaczy „nie muszę”.

Przykłady

• Yarın erken kalkmam gerek.Jutro muszę wcześnie wstać.Czasownik staje się rzeczownikiem dzięki -ma, a -m wskazuje osobę: kalkmam, „moje wstanie”. Słowo gerek się nie zmienia.
• Doktora gitmen lazım.Musisz iść do lekarza.
• Akşama kadar çalışmak zorundayız.Musimy pracować do wieczora.Przy zorunda czasownik zostaje w bezokoliczniku (çalışmak), a osoba idzie na zorunda: zorunda-yız.
• Bugün ders çalışmak zorunda değilim.Nie muszę dzisiaj się uczyć.
• Acele etmene gerek yok.Nie musisz się spieszyć.Przeczenie to gerek yok. Osoba występuje w celowniku na rzeczowniku odczasownikowym: etme-n-e, „dla twojego pośpiechu”.
• Çocukların bu akşam erken yatması gerek.Dzieci muszą dziś wieczorem wcześnie iść spać.Podmiot rzeczownikowy stoi w dopełniaczu (çocukların), a rzeczownik odczasownikowy ma końcówkę trzeciej osoby: yatması.
• gitmemiznasze pójściegit·me-me / -ma: rzeczowniki odczasownikowe·miz-imiz / -ımız / -umuz / -ümüz: nasz
• Artık gitmemiz gerek.Musimy już iść.
• Bu raporu bugün bitirmem gerekiyor.Muszę dziś skończyć ten raport.

Uważaj

Nie przenoś końcówki z jednego wzoru do drugiego. Gitmem zorundayım jest błędne: przy zorunda czasownik zostaje gitmek, a końcówka idzie na zorunda, natomiast przy gerek i lazım końcówka idzie na czasownik (gitmem gerek). A samo gerek nigdy nie dostaje końcówki osoby.

Spróbuj samodzielnie

1. Dodaj końcówkę: Muszę dziś wieczorem wcześnie iść spać.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yatmam

   yatmam: yat- ma samogłoskę tylną a, więc przyrostek rzeczownikowy to -ma, a nie -me; -m mówi, że to ja muszę iść spać, a gerek się nie zmienia.

2. Dodaj końcówkę: Musisz wysłać ten list.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   göndermen

   göndermen: göndermek ma samogłoskę przednią e, więc przyrostek to -me, a -n oznaczające „ty” dodaje się bezpośrednio, bez głoski łącznikowej po samogłosce.

3. Dokończ zdanie: Musimy pracować w ten weekend.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   zorundayız

   zorundayız: zorunda kończy się samogłoską, więc przed -ız („my”) pojawia się łącznikowe y, a bezokolicznik çalışmak przed nim się nie zmienia.

4. Dodaj końcówkę: Nie musisz dziś przychodzić.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gelmene

   gelmene: gelme plus -n („ty”) plus celownik -e; to celownik sprawia, że gerek yok znaczy „nie musisz”.

Użyj tego dzisiaj

Napisz cztery zdania o swoim tygodniu: dwa z gerek lub lazım, jedno z zorunda i jedno o tym, czego nie musisz robić.