pencere (okno): pencereye, pencereden, penceresi

Zasada

Pencere kończy się samogłoską przednią e, więc każda końcówka ma postać przednią: -ler, -de, -den, nigdy -lar, -da, -dan. Końcówka zaczynająca się od samogłoski potrzebuje po e spójki: y w celowniku i bierniku (pencereye, pencereyi), s w dzierżawczej trzeciej osoby (penceresi) i n w dopełniaczu (pencerenin). Końcówki zaczynające się od spółgłoski dołączają się bezpośrednio: pencereler, pencerem, pencerede, pencereden.

Przykłady

• Annem pencereyi açıyor.Moja mama otwiera okno.Określone dopełnienie stoi w bierniku. Po samogłosce e końcówka brzmi -yi: najpierw spójka y, a samogłoska przednia daje i, nie ı.
• Çocuk pencereden bakıyor.Dziecko wygląda przez okno.Przy bakmak końcówka -den oznacza patrzenie przez okno na zewnątrz. Pencereye bakıyor znaczyłoby, że dziecko patrzy na samo okno.
• Kuş pencereye konuyor.Ptak siada na oknie.Konmak (siadać, przysiadać) łączy się z celownikiem. Spójka y rozdziela dwie samogłoski: pencere + ye.
• Pencerede iki saksı var.Na parapecie stoją dwie doniczki.Lokatyw -de nie potrzebuje spójki. Pencerede znaczy przy oknie, tu na parapecie; decyduje kontekst.
• Pencerenin yanında oturuyorum.Siedzę obok okna.Dopełniacz -nin wskazuje, do czego odnosi się yanında (obok tego). Podmiot ben się pomija, bo -um już mówi „ja”.
• pencerelerimiznasze oknapencere·lerLiczba mnoga -ler / -lar: forma i miejsce·imiz-imiz / -ımız / -umuz / -ümüz: nasz
• pencerenizdenz waszego oknapencere·niz-ınız / -iniz / -unuz / -ünüz: wasz, Pana/Pani·den-den / -dan / -ten / -tan: z, od
• penceresindeprzy jego lub jej okniepencere·si-i / -si: jego, jej, tego·nWstawne n: evinde, evinden, evine·de-de / -da / -te / -ta: w, na, przy

Uważaj

Nie przenoś końcówek z samogłoską tylną z wyrazów masa czy oda: pencereya i pencereyı są błędne, poprawnie jest pencereye i pencereyi. Przypadek wybieraj też według sensu czasownika: pencereye bakıyorum znaczy, że patrzę na samo okno, a pencereden bakıyorum, że wyglądam przez nie. Pencerede mówi, gdzie coś jest, a nie dokąd patrzysz.

Spróbuj samodzielnie

1. Dodaj celownik do pencere (okno): do okna.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   pencereye

   pencereye: pencere kończy się samogłoską, więc celownik dostaje spójkę y, a przednia samogłoska e daje -ye.

2. Dodaj końcówkę: Otwieram okno.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   pencereyi

   pencereyi: okno jest tu określonym dopełnieniem, więc stoi w bierniku; po spójce y samogłoska przednia daje i, nie ı.

3. Dodaj końcówkę: Jego lub jej okno jest bardzo duże.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   penceresi

   penceresi: dzierżawcza trzeciej osoby po samogłosce to -si, ze spójką s, a nie y, i samogłoska przednia daje i.

4. Dodaj końcówkę: Z okna widać drzewo.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   pencereden

   pencereden: zdanie podaje miejsce, z którego widać drzewo, czyli punkt wyjścia, więc pasuje ablatyw; nie ma spójki, a samogłoska przednia daje -den.

Użyj tego dzisiaj

Napisz cztery krótkie zdania o oknie w swoim domu: kto je otwiera, co z niego widzisz i co stoi obok. Sprawdź spójkę i samogłoskę w każdej końcówce.