Öğrencilerin pencere sözcüğüne ekleri getirirken ince ünlüyü korumaları ve yönelme ile ayrılma durumunu ayırt etmeleri için kısa bir not.
Temel fikir
Pencere ince ünlüyle biter; bu yüzden ekleri de ince ünlülüdür: pencereler, pencerede, pencereden. Ünlüyle başlayan ekten önce kaynaştırma ünsüzü girer: pencereye, pencereyi, penceresi, pencerenin.
| Ek | Kaynaştırma | Biçim |
|---|---|---|
| -ler | — | pencereler |
| -m | — | pencerem |
| -si | s | penceresi |
| -yi | y | pencereyi |
| -ye | y | pencereye |
| -de | — | pencerede |
| -den | — | pencereden |
| -nin | n | pencerenin |
Örnekler
- Annem pencereyi açıyor.Belirli nesne belirtme durumunda olur. e ünlüsünden sonra önce kaynaştırma y gelir; ince ünlü nedeniyle ek -i olur: pencereyi.
- Çocuk pencereden bakıyor.Bakmak ile ayrılma durumu, pencereden dışarıyı görmeyi anlatır; pencereye bakıyor ise pencerenin kendisine bakmak demektir.
- Kuş pencereye konuyor.Konmak eylemi yönelme durumu ister; iki ünlüyü kaynaştırma ünsüzü y ayırır: pencere + ye.
- Pencerede iki saksı var.Bulunma durumu -de kaynaştırma istemez; pencerede “pencere yanında”, burada pervazda demektir, anlamı bağlam belirler.
- Pencerenin yanında oturuyorum.İlgi eki -nin, yanında sözünün neye ait olduğunu bildirir. Ben düşer, çünkü -um kişiyi zaten gösterir.
- pencerelerimizpencerelerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müz
- pencerenizdenpencerenizİkinci çoğul kişi iyelik eki: -ınız / -iniz / -unuz / -ünüzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- penceresindepenceresiÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evinedeBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler kalın ünlülü adlardaki (masa, oda) ekleri getirip pencereya yazar. Pencereye bakmak (pencerenin kendisine bakmak) ile pencereden bakmak (dışarıyı görmek) arasındaki anlam farkını örnek cümleyle gösterin.
Kendin dene
pencere sözcüğünü yönelme durumuna koyun.
Cevabı veya örnek cevabı göster
pencereye
pencereye: ad ünlüyle bittiği için yönelme durumunda araya y girer; son ünlü ince olduğundan ek -e olur.
Belirtme durumu ekini ekleyin: belirli bir pencereyi açıyorum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
pencereyi
pencereyi: belirli nesne belirtme durumuna girer; kaynaştırma y'den sonra ince ünlü i gelir, ı değil.
Üçüncü kişi iyelik ekini ekleyin: onun penceresi çok büyük.
Cevabı veya örnek cevabı göster
penceresi
penceresi: üçüncü kişi iyeliği ünlüden sonra -si biçimindedir; kaynaştırma ünsüzü s olur.
Ayrılma durumu ekini ekleyin: pencereden ağaç görünüyor.
Cevabı veya örnek cevabı göster
pencereden
pencereden: cümle bir çıkış noktası bildirir, bu yüzden ayrılma durumu gelir; kaynaştırma gerekmez, ek ince ünlüyle -den olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
pencere sözcüğünü yönelme durumuna koyun.
Belirtme durumu ekini ekleyin: belirli bir pencereyi açıyorum.
Üçüncü kişi iyelik ekini ekleyin: onun penceresi çok büyük.
Ayrılma durumu ekini ekleyin: pencereden ağaç görünüyor.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden evlerindeki bir pencereyi anlatan dört cümle yazmalarını ve her ekin ünlüsü ile kaynaştırma ünsüzünü işaretlemelerini isteyin.