Czasownik uyanmak opisuje koniec snu: weekendowy zwyczaj, przerwaną noc albo jutrzejszy wczesny poranek. Osoba, która się budzi, jest podmiotem; nie musi przy tym wstawać z łóżka.

Zasada

Temat uyan- ma jako ostatnią samogłoskę a: stąd uyanıyorum, uyandım i uyanırım. Aoryst uyanırım opisuje ogólny zwyczaj, a uyanıyorum może oznaczać budzenie się teraz lub obecną rutynę. W uyanacağım i uyanacağız końcowe k przyrostka przyszłości przechodzi w ğ przed samogłoską końcówki osobowej. Zwróć uwagę na przeczący aoryst: uyanmam (nie budzę się) i uyanmayız (nie budzimy się), obok uyanmaz (on/ona się nie budzi).

Porównaj konstrukcje
OsobaTeraźniejszy ciągłyAorystPrzeszłyPrzyszłyAoryst przeczący
benuyanıyorumuyanırımuyandımuyanacağımuyanmam
senuyanıyorsunuyanırsınuyandınuyanacaksınuyanmazsın
ouyanıyoruyanıruyandıuyanacakuyanmaz
bizuyanıyoruzuyanırızuyandıkuyanacağızuyanmayız
sizuyanıyorsunuzuyanırsınızuyandınızuyanacaksınızuyanmazsınız
onlaruyanıyorlaruyanırlaruyandılaruyanacaklaruyanmazlar

Przykłady

  • Ben hafta sonları geç uyanırım.W weekendy budzę się późno.
  • Bebek bugün erkenden uyandı.Dziecko obudziło się dziś wcześnie.
  • Biz yarın altıda uyanacağız.Jutro obudzimy się o szóstej.
  • Sessiz ol, bebek yeni uyanıyor.Cicho, dziecko właśnie się budzi.
  • Dün uyandım ama yataktan kalkmadım.Wczoraj obudziłem się / obudziłam się, ale nie wstałem / nie wstałam z łóżka.
  • Sabahları alarm çalmadan uyanmam.Rano nie budzę się, dopóki nie zadzwoni budzik.
  • Sen de gece uyandın mı?Czy ty też obudziłeś się / obudziłaś się w nocy?
  • Kızım uyandı; onu ben uyandırmadım.Moja córka się obudziła; to nie ja ją obudziłem / obudziłam.

Odczyt korzysta z tureckiego głosu syntetycznego dostępnego na urządzeniu. Jakość i dostępność są różne; funkcja nie ocenia twojej wymowy.

Uważaj

„Budzić dziecko” wymaga bebeği uyandırmak: uyanmak nie przyjmuje dopełnienia bliższego. Porównaj Bebek uyandı z Bebeği uyandırdım. Przebudzenie to też nie wstanie z łóżka: uyandım ama yataktan kalkmadım. W pytaniu Sen de gece uyandın mı? zarówno de, jak i mı zapisuje się osobno.

Spróbuj samodzielnie

  1. Uzupełnij formą „budzę się” w aoryście, opisując zwyczaj w weekendy.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    uyanırım

    uyanırım: polecenie wymaga aorystu opisującego powtarzalny zwyczaj. Do uyan- dodajemy -ır oraz osobowe -ım; uyanıyorum pasowałoby do opisu obecnej rutyny, ale nie jest żądaną formą.

  2. Zapytaj, o której ktoś obudził się w nocy. Użyj drugiej osoby liczby pojedynczej w czasie przeszłym.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    uyandın

    uyandın: dün gece wskazuje przeszłość. Temat kończy się dźwięcznym n, więc przyrostek przeszłości zaczyna się od d; końcowe -n wskazuje rozmówcę.

  3. Powiedz „Jutro obudzę się wcześnie”, używając pierwszej osoby liczby pojedynczej czasu przyszłego.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    uyanacağım

    uyanacağım: yarın i polecenie wymagają czasu przyszłego. Przed pierwszoosobowym -ım litera k w -acak przechodzi w ğ; tematyczne n zostaje.

  4. Dziecko nie obudziło się mimo hałasu. Użyj przeczenia w czasie przeszłym.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    uyanmadı

    uyanmadı: dziecko nadal spało, więc przed przyrostkiem przeszłości -dı wstawiamy przeczące -ma-. Uyandırmadı oznaczałoby, że ktoś nie obudził innej osoby.

Użyj tego dzisiaj

Opisz zwykłą porę budzenia się za pomocą uyanırım, a następnie napisz zdanie o ostatniej nocy i planie na jutro. Dodaj zdanie pokazujące, czy chodzi o twoje przebudzenie, czy o obudzenie kogoś innego.