Önce ekmek alınan işletme ile kek pişirilen aygıtı iki ayrı sahnede gösterin. Öğrenciden aynı adın anlamını bağlamdan bulmasını, sonra cümledeki görevine göre durum veya iyelik ekini seçmesini isteyin.

Temel fikir

Fırın adında ünlü düşmesi ve son ünsüzde yumuşama olmaz: fırına, fırını, fırınım. Son ünlü kalın ve düz olduğu için fırınlar, fırından gibi biçimler oluşur. İşletme ve aygıt anlamlarında çekim aynıdır. Fırının ekmeği örneğindeki ilgi eki ile senin fırının örneğindeki iyelik ekini bağlam içinde ayırt ettirin. Fırını temizliyoruz ile onun fırını da aynı yazılı biçimin farklı görevlerini gösterir.

Karşılaştırılacak kalıplar
BiçimAnlam veya görev
fırınişletme veya pişirme aygıtı; yalın durum
fırınlarçoğul
fırınıbelirtme durumu; belirtili nesne
fırınayönelme durumu
fırındabulunma durumu
fırındanayrılma durumu
fırınınilgi durumu; tamlayan
benim fırınımbirinci tekil kişi iyeliği
senin fırınınikinci tekil kişi iyeliği
onun fırınıüçüncü tekil kişi iyeliği
bizim fırınımızbirinci çoğul kişi iyeliği
sizin fırınınızikinci çoğul kişi iyeliği veya nezaket
onların fırınlarıüçüncü çoğul kişi iyeliği; tek veya çok fırın, bağlama göre
onun fırınındaüçüncü tekil kişi iyeliği ve bulunma durumu

Örnekler

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Ünlüyle başlayan ek görünce ikinci hecedeki ünlüyü düşüren öğrenciye fırını biçimini üç hecede okutun; fırnı yazımı yanlıştır. Onun fırınında biçiminde ise iyelik ekinden sonra gelen n korunur. Bu ses, kökteki bir ünlünün yerine geçmez.

Kendin dene

  1. Fırın sözcüğünü ayrılma durumunda yazın: Her sabah ___ ekmek alıyoruz.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    fırından

    fırından: Burada işletme, ekmeğin alındığı kaynak olarak istenmiştir; ayrılma durumu bu ilişkiyi kurar. Fırında seçilirse satın alma işinin yapıldığı yer belirtilir.

  2. Temizlenen belirli aygıtı belirtmek için fırın sözcüğünü tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    fırını

    fırını: Temizlenen belirli aygıt, cümlenin belirtili nesnesidir. Eklenen -ı, kökün iki ünlüsünü değiştirmez; sözcük üç heceli olur.

  3. Birden fazla işletmeyi belirtmek için fırın sözcüğünün çoğulunu yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    fırınlar

    fırınlar: Yönerge birden fazla işletmeyi istediği için çoğul eki gerekir. İnsan dışı bu çoğul özneyle yüklemin açılıyor biçiminde kalması uygundur.

  4. Başkasına ait iş yerinde çalışmayı anlatmak için fırın sözcüğünü tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    fırınında

    fırınında: Onun ile kurulan iyelik ilişkisi korunurken çalışma yeri de belirtilir. Sıra fırın + -ı + n + -da olur; yalnızca fırında yazmak iyelik bilgisini kaldırır.

Bugün kullan

Öğrencilere dört bağlam verin: ekmeğin alındığı yer, sokaktaki birden fazla işletme, başka bir kişiye ait fırında çalışanlar ve temizlenen mutfak aygıtı. Durum, çoğul ve iyelik eklerini seçmelerini; bütün ı harflerini denetlemelerini isteyin.