Odmienisz açmak (otwierać, włączać) w czasie teraźniejszym ciągłym, przeszłym, przyszłym i w aorystu oraz odróżnisz czynność od stanu.

Zasada

Temat aç- kończy się bezdźwięczną spółgłoską ç, a jego samogłoska to tylna a. Dlatego końcówki mają formy tylne i t: açıyorum, açtım (czas przeszły -tı, nie -dı), açacağım. Sam temat się nie zmienia: açıyor, açar; inaczej niż w gitmek → gidiyor nic tu nie mięknie. To, co otwierasz, stoi w bierniku, gdy jest określone: kapıyı açıyorum; nieokreślone zostaje bez końcówki: hesap açıyorum.

Porównaj konstrukcje
OsobaTerazPrzeszłośćPrzyszłośćZwykle
benaçıyorumaçtımaçacağımaçarım
senaçıyorsunaçtınaçacaksınaçarsın
oaçıyoraçtıaçacakaçar
bizaçıyoruzaçtıkaçacağızaçarız
sizaçıyorsunuzaçtınızaçacaksınızaçarsınız
onlaraçıyorlaraçtılaraçacaklaraçarlar

Przykłady

  • Annem pencereyi açıyor.Moja mama otwiera okno.
  • Dükkânı sabah sekizde açıyoruz.Otwieramy sklep o ósmej rano.
  • Dün akşam kutuyu açtık.Wczoraj wieczorem otworzyliśmy pudełko.Temat kończy się bezdźwięcznym ç, więc czas przeszły zaczyna się od t: aç-tı-k, a nie açdık.
  • Bu kavanozu açar mısın?Możesz otworzyć ten słoik?Aoryst açar z partykułą pytającą tworzy uprzejmą prośbę; mı pisze się osobno: açar mısın.
  • Lütfen ışığı aç.Włącz, proszę, światło.Açmak służy też do włączania światła, telewizora czy kranu; rozkaźnik to sam temat aç.
  • Yarın yeni bir hesap açacağım.Jutro otworzę nowe konto.Hesap jest nieokreślone (bir hesap), więc nie ma końcówki biernika; znane konto to hesabı.
  • açacağımotworzęaçacağ-ecek / -acak: czas przyszłyım-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmyPrzed samogłoską -ım litera k z -acak zmienia się w ğ: açacağım. Sam temat aç się nie zmienia.
  • Kapı açık.Drzwi są otwarte.To opis stanu, więc używa się przymiotnika açık, a nie czasownika.

Odczyt korzysta z tureckiego głosu syntetycznego dostępnego na urządzeniu. Jakość i dostępność są różne; funkcja nie ocenia twojej wymowy.

Uważaj

Nie używaj açmak do opisu stanu. Kapı açıyor nie znaczy „drzwi są otwarte”; czasownik potrzebuje kogoś, kto otwiera, i czegoś otwieranego: Annem kapıyı açıyor. Stan wyraża açık: Kapı açık. Uważaj też na aç: tryb rozkazujący „otwórz!” i przymiotnik „głodny” wyglądają tak samo (Ben açım = Jestem głodny / głodna).

Spróbuj samodzielnie

  1. Użyj açmak w czasie przeszłym dla ben (ja): Wczoraj otworzyłem / otworzyłam drzwi.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    açtım

    açtım: temat kończy się bezdźwięcznym ç, więc końcówka przeszła zaczyna się od t (-tı); tylna samogłoska daje ı, a -m oznacza „ja”.

  2. Użyj açmak w czasie przyszłym dla biz (my): Jutro otworzymy sklep.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    açacağız

    açacağız: tylna a daje -acak; przed samogłoską -ız litera k zmienia się w ğ, a -ız oznacza „my”.

  3. Użyj açmak w czasie teraźniejszym ciągłym: Oni właśnie otwierają walizkę.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    açıyorlar

    açıyorlar: tylna a daje -ıyor, a -lar oznacza „oni”.

  4. Wpisz słowo oznaczające stan, nie czynność: Drzwi są otwarte.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    açık

    açık: zdanie opisuje stan, a nie czynność, więc potrzebny jest przymiotnik, a nie forma czasownika.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania o rzeczach, które codziennie otwierasz lub włączasz: jedno w czasie teraźniejszym ciągłym, jedno w przeszłym i jedno w przyszłym. Sprawdź biernik przy dopełnieniu.