okumak: okuyorum, okudum, okuyacağım

Temel fikir

Okumak ünlüyle biten bir gövdeye sahiptir; bu yüzden şimdiki zaman ekinde araya ünlü girmez (okuyorum), gelecek zamanda kaynaştırma ünsüzü y gelir ve ünsüz yumuşaması görülür (okuyacağım). Olumsuzluk eki gövdeden hemen sonra gelir: okumuyorum, okumadım. Nesneyle “metni okumak”, yer bildiren sözcükle ve nesnesiz “öğrenim görmek” anlamı verir.

Örnekler

• Ben şimdi gazete okuyorum.Gövde ünlüyle bittiği için -yor araya ünlü girmeden eklenir: oku + yor + um. Özne olan ben düşebilir.
• Mektubu dün akşam okudum.Ünlüden sonra geçmiş zaman eki d ile başlar; kalın yuvarlak u ile -du olur. Mektubu belirli bir mektuptur: p, belirtme eki -u önünde b olur.
• Yarın bu kitabı okuyacağım.Gövdenin ünlüsü ile -acak arasına kaynaştırma ünsüzü y girer; -acak’taki k, -ım’ın ünlüsü önünde ğ olur. Kitabı belirli bir kitaptır: p, belirtme eki -ı önünde b’ye dönüşür.
• Ayşe üniversitede okuyor.Yer bildiren sözcükle ve nesnesiz kullanıldığında okumak çoğu zaman bir okulda ya da üniversitede öğrenim görmek demektir. Üçüncü tekil kişide kişi eki yoktur: okuyor.
• Ali mesajı okumadı.
• okuyacağımoku·yKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyı·acağGelecek zaman eki: -ecek / -acak·ımKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
• okumuyorsunuzoku·muyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyor·sunuzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz

Dikkat et

Öğrenciler ünsüzle biten fiillerin (gelmek, yapmak) kalıbını uygular ve okuıyorum, okuacağım yazar. Kaynaştırma ünsüzü y’yi ve gelecek zamandaki k > ğ yumuşamasını (okuyacağım) yazılı olarak denetleyin.

Kendin dene

1. Boşluğu şimdiki zamanla doldurun.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   okuyorum

   okuyorum: gövde u ile biter, -yor ünlü almadan eklenir; -um birinci tekil kişi ekidir.

2. Boşluğu geçmiş zamanla doldurun.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   okudum

   okudum: ünlüden sonra ek d ile başlar, kalın yuvarlak u ile -du olur; -m kişi ekidir.

3. Boşluğu gelecek zamanla doldurun.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   okuyacağım

   okuyacağım: iki ünlü arasına y girer; -acak’taki k, ünlüyle başlayan ek gelince yumuşayıp ğ olur.

4. Boşluğu şimdiki zamanın olumsuzuyla doldurun.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   okumuyoruz

   okumuyoruz: olumsuzluk eki -ma, -yor’dan önce -mu olur; -uz birinci çoğul kişi ekidir.

Bugün kullan

Öğrencilerden okuduklarını anlatan dört cümle yazmalarını isteyin: şimdiki, geçmiş, gelecek ve olumsuz. Gelecek zamanda y ile ğ harflerini işaretlettirin.