ağlamak: huilen, en de zachte ğ die blijft

Het idee

De stam van ağlamak is ağla-. De zachte ğ verandert nooit; alleen de laatste a valt weg voor -yor, en de harmonie laat ı over: ağl-ıyor-um. De verleden tijd is -dı: ağladım. De toekomende tijd krijgt een tussenklank y, en de k van -acak wordt voor een klinker ğ: ağlayacağım. De ontkenning -ma- volgt direct op de stam: ağlamıyorum, ağlamadım. Wat je raakt, krijgt -e/-a (filme ağlamak); de persoon om wie je huilt, krijgt için.

Voorbeelden

• Bebek yine ağlıyor.De baby huilt weer.
• Dün akşam filme çok ağladık.Gisteravond hebben we veel gehuild bij de film.Wat je ontroert, krijgt -e/-a: filme ağlamak, bij een film huilen. De persoon om wie je huilt, krijgt için: annem için ağladım.
• Neden ağlıyorsun sen?Waarom huil jij?
• Çocuk ağlamıyor, gülüyor.Het kind huilt niet, het lacht.
• Mezuniyette herkes ağlayacak.Bij de diploma-uitreiking zal iedereen huilen.
• Ağlama, geçecek.Huil niet, het gaat voorbij.Ağlama is de ontkennende gebiedende wijs: -ma volgt direct op de stam. Dit gaat iets verder dan dit niveau, hier telt alleen de vorm.
• ağlıyorumik huilağl·ıyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: nu bezig·um-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• ağlamadıkwe hebben niet gehuildağla·madı-medi / -madı: de ontkennende verleden tijd·kPersoonsuitgangen van de verleden tijd: -m, -n, -k, -niz, -ler
• ağlayacağızwe zullen huilenağla·yacağ-ecek / -acak: de toekomende tijd·ız-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn

Let op

Leerlingen houden de a en schrijven ağlayorum, of laten de zachte letter weg en schrijven aglıyorum. Voor -yor verdwijnt de laatste a: ağlıyorum. De ğ is geen harde g, hij rekt alleen de a ervoor. En een film is geen lijdend voorwerp: filmi ağladım is fout, je huilt erbij met -e.

Probeer het zelf

1. Vul de open plek in: ik huil nu. Gebruik de tegenwoordige tijd met -yor.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   ağlıyorum

   ağlıyorum: de laatste a van ağla- valt weg voor -yor en de achterklinker geeft ı; -um wijst op ben.

2. Vul de open plek in: gisteren hebben we veel gehuild. Gebruik de verleden tijd.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   ağladık

   ağladık: de stam eindigt op een klinker, dus de verleden tijd is -dı en de a blijft; -k wijst op biz.

3. Vul de open plek in: morgen zul jij huilen. Gebruik de toekomende tijd.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   ağlayacaksın

   ağlayacaksın: na de klinker a komt een tussenklank y, en de k van -acak blijft omdat de medeklinker s van -sın volgt.

4. Vul de open plek in: de baby huilt nu niet. Gebruik de ontkennende tegenwoordige tijd.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   ağlamıyor

   ağlamıyor: de ontkenning -mı- staat direct na de stam ağla-, daarna volgt -yor; de derde persoon heeft geen uitgang.

Gebruik het vandaag

Schrijf vier zinnen: wie nu huilt, wie gisteren huilde, wie bij een gebeurtenis zal huilen en één ontkennende zin. Onderstreep de stam en kijk wat er tussen de stam en de persoonsuitgang staat.