bitirmek: iets afmaken, niet bitmek

Het idee

Bitirmek betekent iets afmaken, iets tot een einde brengen, en heeft een lijdend voorwerp nodig: ödevi bitirmek, işi bitirmek, okulu bitirmek. Een bepaald voorwerp staat in de accusatief. De stam bitir eindigt op een medeklinker: bitiriyorum, bitirdim, bitireceğim, bitirmedim. Als iets vanzelf ophoudt, zonder voorwerp, zeg je bitmek: ders bitti, şeker bitti.

Voorbeelden

• Ödevimi akşam bitireceğim.Vanavond maak ik mijn huiswerk af.Het voorwerp ödevimi is bepaald (mijn huiswerk), dus het staat in de accusatief: ödev + im + i. Voor -im wordt de k van -ecek een ğ: bitireceğim.
• Romanı dün bitirdim.Gisteren heb ik de roman uitgelezen.Roman eindigt op een medeklinker en de laatste klinker is een achterklinker, dus de accusatief is -ı: romanı. De verleden tijd van bitir is bitirdi, met d na de stemhebbende r.
• Sen işini bitirdin mi?Heb je je werk afgemaakt?İş + in + i geeft işini, de accusatief met jouw bezitsuffix. Het vraagwoordje staat los: bitirdin mi. Het voornaamwoord sen mag wegvallen.
• Ders saat beşte bitiyor.De les eindigt om vijf uur.Dit is bitmek, niet bitirmek: niemand maakt de les af, ze loopt vanzelf af. Er is dus geen voorwerp en de stam is bit: bitiyor, niet bitiriyor.
• Şeker bitti.De suiker is op.Weer bitmek: de suiker is op, zonder dat iemand hem heeft afgemaakt. Na de stemloze t van de stam is het verleden-tijdachtervoegsel -ti: bitti.
• Kardeşim okulu geçen yıl bitirdi.Mijn broer of zus heeft vorig jaar de school afgerond.Okul + u geeft okulu, want het voorwerp van bitirmek staat in de accusatief. Okulu bitirmek betekent de school afronden; kardeş is een broer of zus, dus de zin past bij allebei.
• bitirmedilerze hebben het niet afgemaaktbitir·medi-medi / -madı: de ontkennende verleden tijd·lerPersoonsuitgangen van de verleden tijd: -m, -n, -k, -niz, -ler
• bitireceğizwe maken het afbitir·eceğ-ecek / -acak: de toekomende tijd·iz-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn

Let op

Gebruik bitirmek niet als niemand iets afmaakt: Ders bitirdi is fout, het moet Ders bitti zijn. Vraag je af of iemand de zaak tot een einde brengt: zo ja, bitirmek met een voorwerp, zo nee, bitmek.

Probeer het zelf

1. Zet bitirmek in de verleden tijd voor ben: gisteren heb ik mijn huiswerk afgemaakt.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   bitirdim

   bitirdim: de stam bitir eindigt op de stemhebbende r, dus het achtervoegsel begint met d; na de voorklinker i geeft dat -di, en het persoonsachtervoegsel voor ben is -m.

2. Gebruik bitmek, niet bitirmek, in de tegenwoordige tijd: de les eindigt om zes uur.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   bitiyor

   bitiyor: niemand maakt de les af, ze loopt vanzelf af, dus het werkwoord is bitmek met de stam bit; na de voorklinker i volgt -iyor.

3. Zet bitirmek in de toekomende tijd voor ben: morgen maak ik het project af.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   bitireceğim

   bitireceğim: na de voorklinker i komt -ecek, en vóór het achtervoegsel -im wordt de k een ğ.

4. Zet kitap in de accusatief: heb je dit boek uit?

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   kitabı

   kitabı: door bu is het voorwerp bepaald, dus het staat in de accusatief; de p van kitap wordt voor een klinker een b, en de achterklinker a geeft -ı.

Gebruik het vandaag

Schrijf drie zinnen: iets wat je vandaag hebt afgemaakt, iets wat je morgen afmaakt en iets wat vanzelf afliep, zoals een les of een voorraad. Controleer bij elke zin welk werkwoord past.