gitmek: iść, jechać i dlaczego git- staje się gid-

Zasada

Temat czasownika gitmek to git-. Przed końcówką zaczynającą się od samogłoski końcowe t zmiękcza się w d: gid-iyor-um, gid-ecek, gid-er. Przed końcówką zaczynającą się od spółgłoski zostaje t: git-ti-m, git-me, git-miyor. Miejsce docelowe dostaje -e/-a: okula gidiyorum.

Przykłady

• Ben okula gidiyorum.Idę do szkoły.Cel ruchu dostaje końcówkę -e/-a (okul → okula), nigdy miejscownika -da. Zaimek ben można pominąć: Okula gidiyorum.
• Biz yarın Bursa'ya gideceğiz.Jutro jedziemy do Bursy.Dwa zmiękczenia w jednym wyrazie: temat staje się gid- przed samogłoską -ecek, a k z -ecek przechodzi w ğ przed samogłoską -iz: gideceğiz.
• Dün akşam sinemaya gittik.Wczoraj wieczorem poszliśmy do kina.Końcówka czasu przeszłego -ti zaczyna się od spółgłoski, więc temat zachowuje t: git + ti + k daje gittik, z dwoma t. Po samogłosce a przed celownikiem pojawia się łącznik y: sinema → sinemaya.
• Ali bugün işe gitmiyor.Ali dziś nie idzie do pracy.Przeczenie -mi- zaczyna się od spółgłoski, więc temat zostaje git-: gitmiyor, nigdy gidmiyor. Zmiękczenie wymaga samogłoski zaraz po temacie.
• Eve gitmek istiyorum.Chcę iść do domu.Końcówka bezokolicznika -mek zaczyna się od spółgłoski, więc forma słownikowa zachowuje t: gitmek. Rzeczownik ev przyjmuje jako cel samo -e: eve.
• Sen de gidiyor musun?Ty też idziesz?Słowo de (też) i partykuła pytająca piszą się osobno. Partykuła podlega harmonii samogłosek: gidiyor musun.
• gidiyorumidęgid·iyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: właśnie teraz·um-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy
• gideceğimpójdęgid·eceğ-ecek / -acak: czas przyszły·im-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy
• gittilerposzligit·ti-di, -dı, -du, -dü, -ti: czas przeszły (geldi, yaptı)·lerLiczba mnoga -ler / -lar: forma i miejsce

Uważaj

Uczący się zachowują twarde t i piszą gitiyorum lub gitecek; obie formy są błędne, bo po temacie stoi samogłoska, więc gidiyorum i gidecek. Zdarza się też błąd odwrotny, gidtim albo gidmiyor: przed spółgłoską temat pozostaje git-.

Spróbuj samodzielnie

1. Uzupełnij: Idę do szkoły. Użyj czasu teraźniejszego ciągłego od gitmek.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gidiyorum

   gidiyorum: -iyor zaczyna się od samogłoski, więc t z git- zmienia się w d.

2. Uzupełnij: Poszliśmy do kina. Użyj czasu przeszłego od gitmek.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gittik

   gittik: końcówka czasu przeszłego -ti zaczyna się od spółgłoski, więc temat zachowuje t; zapisuje się oba t.

3. Uzupełnij: On lub ona pojedzie jutro do İzmiru. Użyj czasu przyszłego od gitmek.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gidecek

   gidecek: -ecek zaczyna się od samogłoski, więc git- przechodzi w gid-; końcowe k zostaje, bo nie następuje po nim samogłoska.

4. Uzupełnij: Ece nie chodzi w tym tygodniu do szkoły. Użyj przeczącego czasu teraźniejszego ciągłego od gitmek.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   gitmiyor

   gitmiyor: przeczenie -mi- zaczyna się od spółgłoski, więc temat zostaje git-; zmiękczenie zachodzi tylko przed samogłoską.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania o tym, dokąd ty, przyjaciel i rodzina idziecie dziś, wczoraj i jutro. Podkreśl temat w każdym czasowniku i sprawdź, czy dalej stoi samogłoska, czy spółgłoska.