yapmak: robić, zrobić

Zasada

Temat yap- kończy się bezdźwięczną spółgłoską p, więc końcówka czasu przeszłego jest twarda: yap + tı = yaptı, yaptım, yaptık. W czasie teraźniejszym po temacie stoi -ıyor: yapıyorum, yapıyorsun, yapıyor. Z rzeczownikiem yapmak obejmuje wiele codziennych czynności, które po polsku mają inne czasowniki: kahvaltı yapmak (jeść śniadanie), alışveriş yapmak (robić zakupy), spor yapmak (uprawiać sport).

Przykłady

• Şimdi ne yapıyorsun?Co teraz robisz?
• Dün akşam ödevimi yaptım.Wczoraj wieczorem odrobiłem lekcje.Ogólnie rzeczownik zostaje bez końcówki (ödev yaptım); gdy chodzi o konkretną pracę domową, dostaje -i, tu ödevimi.
• Babam her sabah spor yapıyor.Mój tata ćwiczy każdego ranka.
• Biz evde kahvaltı yaptık.Zjedliśmy śniadanie w domu.
• Ödev yapıyor musun?Czy odrabiasz lekcje?Partykułę pytającą pisze się osobno i to ona przejmuje końcówkę osoby: z yapıyorsun robi się yapıyor musun.
• Annem pazarda alışveriş yaptı.Moja mama zrobiła zakupy na targu.
• Akşam yemeği yapıyorum.Robię kolację.
• Özür dilerim, hata yaptım.Przepraszam, popełniłem błąd.
• yapıyorumrobięyap·ıyor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: właśnie teraz·um-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy
• yaptıkzrobiliśmyyap·tı-di, -dı, -du, -dü, -ti: czas przeszły (geldi, yaptı)·kKońcówki osobowe czasu przeszłego: -m, -n, -k, -niz, -ler
• yapmıyorsunuznie robicieyap·mıyor-miyor / -mıyor / -muyor / -müyor: zaprzeczenie teraz·sunuz-im / -sin / -iz / -siniz: jestem, jesteś, jesteśmy

Uważaj

Nie pisz yapdım: po bezdźwięcznym p końcówka to -tı, więc yaptım. Także p w temacie czasownika nigdy nie zmiękcza się jak w kitap → kitabı: jest yapıyor, a nie yabıyor.

Spróbuj samodzielnie

1. Wpisz yapmak w czasie przeszłym dla „ja”: Wczoraj odrobiłem lekcje.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yaptım

   yaptım: temat kończy się bezdźwięcznym p, więc dodajemy -tı, a -m oznacza „ja”.

2. Wpisz yapmak w czasie teraźniejszym z -ıyor dla „my”: Teraz ćwiczymy.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yapıyoruz

   yapıyoruz: ostatnia samogłoska tematu a jest tylna i niezaokrąglona, więc przed yor stoi ı; po zaokrąglonym o końcówka „my” to -uz.

3. Wpisz yapmak w czasie przeszłym dla „oni”: Zjedli dziś rano śniadanie.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yaptılar

   yaptılar: -tı z powodu bezdźwięcznego p, potem -lar, bo ostatnia samogłoska ı jest tylna.

4. Wpisz yapmak w czasie teraźniejszym z -ıyor dla „ty”: Co teraz robisz?

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   yapıyorsun

   yapıyorsun: po -ıyor końcówka dla „ty” to -sun, bo samogłoska o jest tylna i zaokrąglona.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania o tym, co robiłeś lub robiłaś wczoraj i co robisz teraz, każde z formą yapmak.