Öğrencilerin neyi sevip neyden hoşlandıklarını söylemeleri için kısa bir not; iki fiilin hangi hâl ekini istediği dersin asıl konusudur.

Temel fikir

Sevmek nesnesini belirtme (-i) hâlinde, hoşlanmak ise çıkma (-den) hâlinde alır: kahveyi seviyorum, kediden hoşlanıyorum. Olumsuzda ek fiilin içine girer, hâl eki değişmez: sevmiyorum, hoşlanmıyorum.

Karşılaştırılacak kalıplar
FiilNesnenin hâliÖrnekOlumsuz
sevmek-i / -ı / -u / -üÇayı seviyorum.Çayı sevmiyorum.
sevmek-yi / -yı / -yu / -yüDondurmayı seviyorum.Dondurmayı sevmiyorum.
hoşlanmak-den / -danKediden hoşlanıyorum.Kediden hoşlanmıyorum.
hoşlanmak-ten / -tanBalıktan hoşlanıyorum.Balıktan hoşlanmıyorum.

Örnekler

  • Ben kahveyi seviyorum.Sevmek nesneyi belirtme hâline sokar: kahve sözcüğünün sonundaki ünlüden sonra y gelir, kahveyi olur. Özne olan ben düşebilir.
  • Annem balıktan hoşlanmıyor.Hoşlanmak çıkma durumunu ister: balık sert ünsüz k ile biter, bu yüzden ek t ile başlar. Olumsuzluk eki fiilin içindedir: hoşlanmıyor.
  • Biz yağmurdan hoşlanmıyoruz.
  • Oğlum müziği çok seviyor.Belirtme hâli ekinin ünlüsünden önce müzik sözcüğünün sonundaki k yumuşayıp ğ olur: müziği. Çok, fiilin hemen önünde durur.
  • Seni seviyorum.Seni, sen sözcüğünün belirtme hâlidir. Kişi için sevmek “aşk” kadar güçlü olabilir; bu, İngilizcedeki like gibi hafif değildir. Özne olan ben her zamanki gibi düşmüştür.
  • Sen futboldan hoşlanıyor musun?
  • sevmiyorumsevmiyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • hoşlanıyoruzhoşlanıyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyoruzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler İngilizcedeki tek “like” kalıbını aktarıp kediyi hoşlanıyorum ya da kediden seviyorum der. Düzeltirken kuralı ezberletmek yerine iki fiili karşılıklı cümlelerle yan yana çalıştırın; seni seviyorum gibi kalıplarda sevmenin güçlü anlamına da dikkat çekin.

Kendin dene

  1. kedi sözcüğüne uygun hâl ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kediden

    kediden: hoşlanmak çıkma durumu ister; ince ünlü i ile ek -den olur.

  2. çay sözcüğüne uygun hâl ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çayı

    çayı: sevmek belirtme durumu ister; son ünlü a kalın ve düzdür, bu yüzden ek -ı olur.

  3. müzik sözcüğüne uygun hâl ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    müzikten

    müzikten: k sert ünsüz olduğu için ek t ile başlar; ince ünlü i ile -ten olur.

  4. dondurma sözcüğüne uygun hâl ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    dondurmayı

    dondurmayı: ünlüyle biten sözcükte araya kaynaştırma y girer; kalın düz ünlü a ile ek -ı olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden yemek, müzik ve hava durumu üzerine dört cümle yazmalarını ve her nesnenin hâl ekini denetlemelerini isteyin.